ThuongThao.comThương Thảo
Chuẩn bị trước khi nói chuyện lương

Tự tính mức lương sàn trước khi đàm phán: con số thấp nhất mình có thể nhận

Cách tự tính mức lương thấp nhất mình nhận được: cộng chi tiêu cố định, trả nợ, quỹ dự phòng, quy ra lương thực nhận rồi giữ con số đó cho riêng mình.

bedroom floor scattered with small piles of receipts, a young Vietnamese woman sitting cross-legged beside a calculator, seen from above, soft morning window light

Mức lương sàn là con số thực nhận thấp nhất mà dưới mức đó bạn sẽ từ chối, vì nhận vào là cuộc sống của bạn hụt đi từng tháng. Tính nó bằng cách cộng chi tiêu cố định, khoản trả nợ, tiền tiết kiệm tối thiểu và một phần cho những chi phí riêng của công việc mới, sau đó quy ngược từ thực nhận ra lương ghi trên hợp đồng. Con số này dành cho bạn, không phải để nói ra đầu tiên.

Phần lớn người đi đàm phán chỉ chuẩn bị con số mình muốn, rồi khi bị trả thấp hơn thì lúng túng vì không biết mức thấp hơn đó còn sống được không. Có mức sàn trong đầu, bạn biết lúc nào nên mặc cả tiếp, lúc nào nên nói lời cảm ơn rồi rút. Dưới đây là cách tính, kèm một tình huống giả định để làm theo.

Mức sàn khác mức mong muốn ở chỗ nào

Khi chuẩn bị nói chuyện lương, nên có ít nhất hai con số tách bạch. Mức mong muốn là con số bạn thấy xứng với việc mình làm và với những gì thị trường đang trả, nó là thứ bạn nhắm tới. Mức sàn là con số để bạn tự bảo vệ: thấp hơn nữa thì việc đó, dù hấp dẫn đến đâu, sẽ bắt bạn vay mượn, cắt bớt bữa ăn hay bỏ học thêm.

Hai con số này trả lời hai câu hỏi khác nhau. Mức mong muốn hỏi "việc này đáng bao nhiêu". Mức sàn hỏi "mình cần bao nhiêu để sống ổn khi nhận việc này". Trộn chúng làm một là nguồn gốc của hai kiểu sai quen thuộc: hoặc đòi thấp vì chỉ nghĩ tới chi tiêu, hoặc nhận bừa một mức không đủ sống vì sợ mất cơ hội.

Mức sàn cũng không cố định suốt đời. Nó thay đổi khi bạn chuyển chỗ ở, có con, bắt đầu trả góp hay khi việc mới buộc bạn đi xa hơn. Vì thế mỗi lần chuẩn bị đàm phán nên tính lại từ đầu, đừng lấy con số của lần trước. Một người tính mức sàn từ hồi còn ở trọ ghép, ba năm sau vẫn dùng nó khi đã thuê nhà riêng, sẽ dễ gật đầu với một lời mời thực ra không đủ trang trải.

Bảng cộng chi tiêu: những khoản hay bị bỏ sót

Lấy sao kê tài khoản và ví điện tử của ba tháng gần nhất, cộng theo nhóm dưới đây. Đừng ước bằng trí nhớ, vì trí nhớ thường bỏ qua những khoản nhỏ lặp lại.

NhómGồm những gìHay quên khoản nào
Nhà ởtiền thuê hoặc phần góp chi phí nhà, điện, nước, mạngphí gửi xe, phí dịch vụ toà nhà, tiền cọc khi đổi chỗ
Ăn uốngchợ, ăn ngoài, cà phê với đồng nghiệpăn trưa ở chỗ làm mới nếu không có bếp chung
Đi lạixăng, bảo dưỡng xe, vé xe buýt, gọi xequãng đường dài hơn tới chỗ làm mới
Gia đìnhgửi về cho bố mẹ, học phí em, tiền cho conđám cưới, giỗ, ốm đau trong nhà
Nợtrả góp xe, điện thoại, thẻ tín dụng, khoản vay họclãi phát sinh khi trả chậm
Sức khoẻthuốc, khám định kỳ, bảo hiểm tự muarăng, mắt, những khoản một năm một lần
Phát triểnkhoá học, sách, phí chứng chỉthi lại, gia hạn chứng chỉ
Tiết kiệmphần cất đi mỗi thángquỹ dự phòng chưa đủ thì phải để riêng một dòng

Những khoản một năm một lần (bảo hiểm xe, học phí kỳ, quà Tết) nên chia cho mười hai rồi cộng vào tháng. Nếu bỏ qua chúng, mức sàn sẽ thấp hơn thực tế và bạn sẽ thấy hụt đúng vào những tháng phải chi lớn.

Năm bước ra con số sàn

Khi đã có bảng chi tiêu, đi lần lượt các bước sau. Mỗi bước chỉ cần giấy bút hoặc một trang tính đơn giản.

  1. Cộng tổng chi tiêu một tháng bình thường từ bảng trên, gồm cả phần chia đều của các khoản theo năm.
  2. Cộng thêm phần tiết kiệm tối thiểu. Nếu chưa có quỹ dự phòng bằng vài tháng chi tiêu, đặt một phần nhỏ cố định để dần đủ, đừng để bằng không.
  3. Cộng chi phí phát sinh riêng của việc mới: đi xa hơn, phải mua đồ làm việc, ăn ngoài nhiều hơn, gửi con lâu hơn mỗi ngày.
  4. Được tổng tiền cần nhận về tài khoản mỗi tháng. Đây là mức sàn tính theo lương thực nhận.
  5. Quy ngược ra lương ghi trên hợp đồng: cộng thêm phần bảo hiểm bắt buộc người lao động đóng và thuế thu nhập cá nhân nếu có. Cách trừ cụ thể phụ thuộc mức đóng bảo hiểm và hoàn cảnh giảm trừ của bạn, nên hỏi phòng nhân sự hoặc tra quy định hiện hành thay vì đoán.

Bước năm là chỗ nhiều người sai nhất. Họ nghe một con số lương, so ngay với mức chi tiêu của mình, rồi tới tháng đầu nhận về mới thấy thiếu vì chưa trừ bảo hiểm. Khi nói chuyện với nhà tuyển dụng, luôn hỏi rõ con số họ nói là lương trước hay sau khi trừ các khoản.

Tình huống giả định: Linh, kế toán mới ra trường ở Hà Nội

Linh vừa tốt nghiệp, nhận được lời hẹn phỏng vấn vòng cuối ở một công ty dịch vụ kế toán. Linh ở ghép với bạn, mỗi tháng gửi về nhà một khoản cho em trai đi học, và đang trả góp chiếc máy tính mua hồi năm cuối. Ban đầu Linh định nói một con số "nghe hợp lý" mà bạn cùng lớp vừa nhận.

Khi ngồi cộng sao kê ba tháng, Linh thấy hai điều. Thứ nhất, tiền ăn ngoài cao hơn mình tưởng vì hay đi cà phê nhóm học. Thứ hai, chỗ làm mới xa hơn nhiều, tiền xăng và gửi xe sẽ tăng. Cộng hết, lấy ví dụ tổng cần nhận về là mười phần, thì sau khi quy ngược, con số trên hợp đồng phải cao hơn khoảng một phần nữa.

Con số "nghe hợp lý" của bạn cùng lớp hoá ra chỉ vừa sát mức sàn của Linh, vì bạn ấy ở với bố mẹ và không phải gửi tiền về nhà. Linh vẫn đi phỏng vấn, nhưng giờ biết rằng nếu được mời dưới mức sàn, Linh sẽ hỏi thêm về phụ cấp đi lại hoặc lộ trình xét lương sau thử việc, và nếu cả hai đều không có thì lịch sự từ chối. Câu Linh tập sẵn: "Em cảm ơn anh chị. Với mức này em cần cân nhắc thêm vì chi phí đi lại của em khá lớn, anh chị cho em hỏi công ty có hỗ trợ khoản nào cho việc đi lại không ạ?"

Những chỗ hay tính sai và vì sao

Lấy chi tiêu của tháng "ngoan" nhất. Ai cũng có tháng tiêu ít. Nếu lấy tháng đó làm chuẩn, mức sàn sẽ thấp và bạn sống căng ngay từ tháng đầu. Lấy trung bình ba tháng, hoặc tháng cao nhất nếu bạn thấy nó đại diện.

Quên rằng lương thử việc có thể thấp hơn. Theo Bộ luật Lao động 2019, lương thử việc do hai bên thoả thuận nhưng ít nhất bằng 85% lương của công việc đó. Nếu thời gian thử việc dài, hãy tính xem mức 85% có dưới mức sàn của bạn không, và chuẩn bị quỹ bù cho giai đoạn này.

Cộng cả thưởng vào lương. Thưởng cuối năm hay thưởng theo kết quả thường không chắc chắn. Mức sàn chỉ nên dựa trên khoản cố định hằng tháng. Thưởng là phần cộng thêm, không phải phần bạn dựa vào để trả tiền nhà.

Coi mức sàn là mức để nói ra. Mức sàn là để bạn biết đường lui. Nếu nói nó ra đầu tiên, bên kia rất dễ dừng lại đúng ở đó. Thứ để nói là mức mong muốn hoặc một khoảng có căn cứ, còn mức sàn giữ cho riêng mình.

Khi mức sàn cao hơn mức mà vị trí đó thường được trả

Đôi khi tính xong, bạn thấy mức sàn của mình nằm sát hoặc cao hơn khoảng mà vị trí đó thường được trả. Đây không phải lỗi tính toán, mà là tín hiệu cần nhìn thẳng. Có ba hướng xử lý, và nên cân nhắc trước khi bước vào phòng phỏng vấn chứ không phải lúc đang ngồi trước mặt người tuyển dụng.

Hướng thứ nhất là xem lại chi tiêu: khoản nào có thể giảm mà không ảnh hưởng tới sức khoẻ và gia đình, ví dụ đổi chỗ ở gần chỗ làm hơn để bớt tiền đi lại. Hướng thứ hai là tìm phần bù ngoài lương: một công ty có bữa trưa, xe đưa đón hay hỗ trợ gửi con có thể làm chi tiêu thật của bạn giảm xuống, nên khi so lời mời, hãy tính cả phần này. Hướng thứ ba là nhắm vị trí cao hơn một bậc, nơi kinh nghiệm của bạn đủ đáp ứng và khoảng lương phù hợp hơn với hoàn cảnh.

Điều không nên làm là nhận việc rồi bù phần thiếu bằng vay mượn hay làm thêm quá sức mà không có kế hoạch. Vài tháng như vậy thì người ta mệt, làm việc kém đi, và lần đàm phán sau lại ở thế yếu hơn. Biết trước khoảng cách giữa mức sàn và thị trường giúp bạn chọn hướng một cách bình tĩnh.

Tự kiểm trước khi bước vào buổi nói chuyện

Trước buổi phỏng vấn hay buổi gặp quản lý, tự trả lời mấy câu sau. Câu nào còn ngập ngừng thì quay lại bảng tính.

  • Mức sàn của mình là lương thực nhận hay lương ghi trên hợp đồng, và mình đã quy đổi giữa hai con số chưa?
  • Nếu nhận đúng mức sàn, mình còn để dành được gì không, hay chỉ vừa đủ tiêu?
  • Có khoản phúc lợi nào (ăn trưa, xe đưa đón, hỗ trợ điện thoại) làm giảm chi tiêu thật của mình, đủ để mức sàn hạ xuống một chút không?
  • Nếu bên kia trả dưới mức sàn nhưng hứa xét lại sau vài tháng, mình có quỹ để chịu được khoảng thời gian đó không?
  • Ngoài tiền, có lý do nào khiến mình vẫn muốn nhận dù dưới mức sàn, ví dụ việc rất đúng hướng mình muốn theo, và mình chấp nhận cái giá đó trong bao lâu?

Câu cuối cùng không có đáp án đúng sai. Có người chấp nhận lương thấp một thời gian để vào đúng ngành. Điều quan trọng là quyết định đó được đưa ra khi đã biết rõ con số, chứ không phải vì lúng túng trước mặt người phỏng vấn.

Câu hỏi thường gặp

Mức lương sàn nên tính theo lương thực nhận hay lương trên hợp đồng?

Nên tính trước theo lương thực nhận, vì đó là tiền bạn dùng để sống. Sau đó quy ngược ra lương ghi trên hợp đồng bằng cách cộng phần bảo hiểm và thuế, rồi khi nói chuyện thì hỏi rõ bên kia đang nói con số nào.

Có nên nói mức lương sàn cho nhà tuyển dụng biết không?

Thường là không. Mức sàn là đường lui của bạn. Nếu nói ra đầu tiên, bên kia có lý do để dừng ở đó. Hãy nói mức mong muốn hoặc một khoảng có căn cứ, còn mức sàn chỉ dùng để tự quyết định có nhận hay không.

Mới ra trường chưa có chi tiêu ổn định thì tính mức sàn thế nào?

Lấy chi tiêu của vài tháng gần nhất, rồi điều chỉnh theo hoàn cảnh sắp tới: có ra ở riêng không, đi làm xa hay gần, có phải gửi tiền về nhà không. Cộng thêm một phần tiết kiệm nhỏ để bắt đầu có quỹ dự phòng.

Lương thử việc thấp hơn mức sàn thì có nên nhận việc không?

Lương thử việc theo luật ít nhất bằng 85% lương chính thức. Nếu phần đó dưới mức sàn, hãy xem thời gian thử việc dài bao lâu và bạn có quỹ bù không. Có quỹ và việc thật sự phù hợp thì có thể nhận, không có thì nên hỏi thêm hỗ trợ.

Mức sàn có nên tính cả tiền thưởng cuối năm không?

Không nên. Thưởng thường phụ thuộc kết quả kinh doanh và quy chế của công ty, không chắc chắn có. Mức sàn chỉ dựa vào khoản cố định hằng tháng để bạn không bị hụt khi năm đó công ty không thưởng.

Bao lâu thì nên tính lại mức lương sàn một lần?

Mỗi lần chuẩn bị đàm phán nên tính lại, và mỗi khi hoàn cảnh đổi lớn như chuyển nhà, có con, bắt đầu trả góp. Con số của vài năm trước gần như chắc chắn đã không còn đúng với chi tiêu hiện tại.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138