ThuongThao.comThương Thảo
Chuẩn bị trước khi nói chuyện lương

Liệt kê thành tích trước khi đàm phán lương: biến việc đã làm thành bằng chứng

Cách gom việc mình đã làm thành một bảng bằng chứng gọn: viết theo khuôn việc, cách làm, kết quả; tìm con số ở đâu; chọn ba điểm mạnh nhất để nói.

Vietnamese woman in her thirties at a wooden kitchen table flipping through a blank spiral notebook with a pen, laptop closed beside her, over-the-shoulder view, evening lamp light

Thành tích dùng được khi đàm phán lương là những việc cụ thể bạn đã làm, kèm kết quả người khác thấy được: tiết kiệm thời gian, giảm lỗi, giữ được khách, gánh thêm việc. Viết mỗi thành tích thành một câu ba phần (việc gì, mình làm thế nào, kết quả ra sao), rồi chọn ba câu mạnh nhất để nói, phần còn lại để sẵn khi bên kia hỏi thêm.

Người đi đàm phán thường mang theo lý do của mình ("em làm lâu rồi", "giá cả tăng") thay vì lý do của bên trả lương. Người duyệt lương cần biết vì sao trả bạn nhiều hơn là quyết định có lợi cho họ. Bảng thành tích là cách trả lời câu đó bằng sự việc, không bằng cảm xúc.

Vì sao lý do cá nhân không đủ

Tiền nhà tăng, sắp có con, bạn cùng lớp được trả cao hơn: những điều này có thật và quan trọng với bạn, nhưng chúng không giải thích vì sao công việc của bạn đáng giá hơn. Khi chỉ đưa lý do cá nhân, người nghe có thể thông cảm nhưng khó đem ra trình cấp trên, vì cấp trên sẽ hỏi lại "người này đóng góp gì".

Thâm niên cũng vậy. Làm lâu năm cho thấy bạn gắn bó, nhưng bản thân số năm không nói bạn làm tốt tới đâu. Thâm niên chỉ có sức nặng khi đi kèm điều bạn làm được nhờ kinh nghiệm đó, ví dụ bạn là người duy nhất nắm quy trình cũ, là người kèm hai bạn mới.

Bảng thành tích làm một việc đơn giản: đưa câu chuyện của bạn sang ngôn ngữ của người quyết định. Quản lý trực tiếp của bạn thường cần đem nó đi xin duyệt, nên một bảng rõ ràng giúp chính họ bảo vệ đề nghị của bạn. Đó là lý do nên viết nó ra giấy, gửi kèm sau buổi gặp, chứ không chỉ nói miệng.

Khuôn viết một thành tích: việc, cách làm, kết quả

Mỗi thành tích nên viết theo ba cột. Cột thứ ba là cột hay bị bỏ trống nhất, và cũng là cột quan trọng nhất.

Việc gìMình làm thế nàoKết quả ai cũng thấy được
Đối chiếu công nợ cuối tháng hay chậmLập lại trang tính theo từng khách, đặt lịch nhắc gửi biên bản sớmKhoá sổ sớm hơn vài ngày, ít phải làm thêm cuối tháng
Khách cũ phàn nàn giao hàng trễGọi lại từng khách, xin lỗi, đề xuất lịch giao cố địnhGiữ lại được phần lớn khách định bỏ đi
Nhóm có hai bạn mới vàoSoạn tài liệu hướng dẫn, kèm cặp hai tuần đầuHai bạn tự làm được sớm hơn, quản lý đỡ phải hướng dẫn
Máy hay dừng đột ngột ở ca đêmLập lịch kiểm tra định kỳ, ghi lại các lần hỏngSố lần dừng máy giảm rõ so với quý trước
Đồng nghiệp nghỉ dài ngàyNhận thêm phần việc của bạn ấy trong ba thángKhông trễ hạn nào, không phải thuê người tạm

Những ví dụ trên là giả định để thấy cách viết. Kết quả không nhất thiết phải là tiền. Thời gian tiết kiệm, lỗi giảm, khách giữ được, việc không bị trễ đều là kết quả, miễn là người khác kiểm chứng được. Tránh viết "nâng cao hiệu quả" hay "đóng góp tích cực" mà không có sự việc kèm theo, vì câu đó ai cũng viết được.

Nên viết kết quả bằng chữ của người được lợi. Quản lý không quan tâm bạn dùng công cụ gì để đối chiếu công nợ, họ quan tâm cuối tháng không phải ngồi lại muộn. Khách không quan tâm quy trình nội bộ, họ quan tâm hàng tới đúng hẹn. Mỗi lần viết xong cột thứ ba, tự hỏi: người duyệt lương đọc câu này có thấy ngay lợi ích không.

Tìm con số ở đâu khi tưởng mình không có

Nhiều người nghĩ việc của mình "không đo được". Thật ra con số thường nằm sẵn ở những chỗ sau:

  • Tin nhắn và thư điện tử cũ: lời khen của khách, của quản lý, những lần được nhờ xử lý việc gấp.
  • Báo cáo tuần, tháng mà bạn đã nộp: số đơn xử lý, số hồ sơ, số ca làm, số lần hỗ trợ.
  • Phần mềm công việc: số việc đã đóng, thời gian xử lý trung bình, số lỗi bị trả lại.
  • Lịch làm việc: số buổi bạn đi đào tạo người khác, số cuộc họp với khách bạn chủ trì.
  • So sánh trước và sau: trước khi bạn làm, việc đó mất bao lâu, sau khi bạn sửa quy trình còn bao lâu.
  • Những việc không ai giao mà bạn tự làm, và hậu quả nếu không ai làm.

Nếu thật sự không có số, hãy dùng sự việc: "Từ tháng Ba, em là người trực xử lý khiếu nại cuối tuần cho cả nhóm." Một sự việc rõ ràng thuyết phục hơn một con số ước lượng không có căn cứ. Đừng bịa hay làm tròn lên cho đẹp: chỉ một con số bị phát hiện sai là cả bảng mất giá trị.

Tình huống giả định: chị Hạnh, nhân viên chăm sóc khách hàng ở Đà Nẵng

Chị Hạnh làm chăm sóc khách hàng cho một chuỗi phòng khám nha khoa được ba năm. Sắp tới kỳ đánh giá, chị định xin bàn lại lương nhưng nghĩ việc của mình "chỉ là nghe điện thoại, trả lời tin nhắn".

Khi ngồi xem lại tin nhắn và báo cáo, chị nhận ra mình đã làm nhiều hơn mô tả. Chị lập kịch bản trả lời các câu hỏi hay gặp, nhờ đó các bạn mới trả lời thống nhất. Chị đề xuất nhắn tin nhắc lịch trước một ngày, và quản lý từng nói số khách lỡ hẹn giảm hẳn. Chị cũng là người được gọi khi có khách phàn nàn gay gắt, vì chị giữ được bình tĩnh.

Chị viết ba câu: "Em soạn bộ câu trả lời chung để cả nhóm dùng, các bạn mới tự trả lời được sớm hơn." "Em đề xuất nhắn nhắc lịch trước một ngày, số khách lỡ hẹn giảm rõ so với trước." "Từ đầu năm, các ca phàn nàn khó đều được chuyển cho em, và chưa ca nào phải lên tới quản lý chi nhánh." Ba câu này giúp chị mở lời: "Em muốn xin anh chị xem lại mức lương của em, dựa trên một số việc em đã nhận thêm trong năm qua. Em có ghi lại ở đây để anh chị tiện xem."

Từ danh sách dài đến ba điểm để nói

Bạn có thể liệt kê được mười, mười lăm việc. Không nên đọc hết. Chọn lọc theo các bước:

  1. Viết ra tất cả, không chọn lọc, mỗi việc một dòng theo khuôn ba cột.
  2. Gạch bỏ những việc nằm đúng trong mô tả công việc mà ai ở vị trí đó cũng phải làm. Giữ lại phần vượt lên.
  3. Đánh dấu những việc có kết quả mà quản lý của bạn trực tiếp thấy hoặc được hưởng lợi.
  4. Xếp theo mức người duyệt lương quan tâm: giữ khách, tiết kiệm chi phí, giảm rủi ro, gánh thêm việc thường đứng đầu.
  5. Chọn ba việc mạnh nhất để nói thành lời. Các việc còn lại đưa vào bản giấy gửi kèm.
  6. Tập nói mỗi việc trong khoảng ba mươi giây, bắt đầu bằng kết quả rồi mới tới cách làm.
  7. Chuẩn bị một câu nối thành tích với đề nghị của bạn, ví dụ: "Vì những việc này, em mong anh chị xem xét mức lương tương xứng với phần việc em đang đảm nhận."

Bắt đầu bằng kết quả là thói quen nên tập. Người nghe nhớ câu đầu tiên rõ nhất. "Số khách lỡ hẹn giảm rõ, sau khi em đề xuất nhắn nhắc lịch" đọng lại lâu hơn "Em có đề xuất một việc là nhắn tin nhắc lịch, thì sau đó…".

Khi đi nhận việc mới: thành tích nằm ở đâu

Bảng thành tích không chỉ dành cho người đang làm xin bàn lại lương. Khi nhận việc mới, bạn cũng cần nó, chỉ khác ở chỗ người nghe chưa biết bạn. Lúc này thành tích phải trả lời câu: những gì bạn đã làm ở nơi cũ sẽ giúp được gì cho vị trí mới. Chọn những việc gần nhất với mô tả công việc họ đưa ra, bỏ qua những việc hay nhưng không liên quan.

Với người mới ra trường, thành tích lấy từ kỳ thực tập, đồ án, việc làm thêm, hoạt động câu lạc bộ. Đừng ngại vì chúng nhỏ. Một bạn thực tập đã tự tay làm sạch bảng dữ liệu khách hàng cho phòng kinh doanh, hay một bạn làm thêm ở quán đã được giao mở cửa và kiểm két một mình, đều cho thấy được tin tưởng và làm được việc thật. Viết theo đúng khuôn ba cột như người đi làm lâu năm.

Một điểm nên nhớ khi nói với nhà tuyển dụng mới: không tiết lộ thông tin nội bộ của chỗ cũ để làm nổi thành tích, ví dụ doanh thu cụ thể, tên khách hàng, quy trình riêng. Nói theo tỷ lệ hoặc theo sự việc là đủ: "Nhóm em giữ được phần lớn khách cũ trong đợt đổi giá." Người tuyển dụng tinh ý sẽ đánh giá cao việc bạn biết giữ bí mật cho chỗ cũ, vì đó cũng là điều họ mong ở bạn sau này.

Chỗ hay sai khi nói về thành tích

Nhận công cả nhóm về mình. Nếu việc làm chung, nói rõ phần của bạn: "Em phụ trách phần đối chiếu trong dự án đó." Quản lý biết ai làm gì; nhận quá phần mình làm sẽ mất lòng tin ngay.

Kể quá dài về quá trình. Người nghe cần kết quả và vai trò của bạn, không cần biết từng bước khó khăn. Phần quá trình để dành khi được hỏi thêm.

Chỉ nói về việc gần đây. Việc tháng trước dễ nhớ, nhưng việc đầu năm có thể lớn hơn. Đó là lý do nên ghi nhật ký công việc ngắn hằng tuần, đến kỳ đánh giá không phải lục trí nhớ.

Nói thành tích như đang kể công. Giọng "em đã làm bao nhiêu việc mà lương vẫn vậy" làm cuộc nói chuyện căng lên. Giọng "em đã làm được những việc này và muốn anh chị xem xét" giữ được không khí cùng bàn.

Bỏ qua việc chưa thành. Một việc làm chưa xong nhưng bạn biết rõ vì sao và đang sửa cho thấy bạn hiểu công việc. Nếu được hỏi, nói thật và nói bước tiếp theo.

Câu hỏi thường gặp

Việc của mình không có số liệu thì liệt kê thành tích thế nào?

Dùng sự việc cụ thể thay cho con số: bạn nhận thêm việc gì, được giao xử lý tình huống nào, ai được lợi từ việc đó. Một câu rõ ràng về sự việc thuyết phục hơn một con số ước lượng không có căn cứ.

Nên nói bao nhiêu thành tích trong buổi đàm phán lương?

Ba thành tích mạnh nhất là vừa. Nói nhiều hơn thì người nghe khó nhớ và cuộc nói chuyện dài ra. Phần còn lại ghi vào một trang giấy gửi kèm để quản lý đem đi trình duyệt.

Thâm niên có được coi là thành tích không?

Bản thân số năm làm việc chưa phải thành tích. Nó có sức nặng khi đi kèm điều bạn làm được nhờ kinh nghiệm đó, như nắm quy trình mà ít người biết, kèm người mới, xử lý được việc khó mà người khác chưa làm được.

Có nên gửi bảng thành tích trước buổi gặp không?

Gửi trước một bản ngắn giúp quản lý có thời gian đọc và chuẩn bị, nhất là khi họ cần xin ý kiến cấp trên. Nếu không chắc họ đọc trước, mang theo bản giấy và gửi lại sau buổi gặp.

Làm việc nhóm thì làm sao tách thành tích của riêng mình?

Nói rõ phần bạn phụ trách và kết quả của phần đó trong việc chung. Ví dụ bạn lo phần đối chiếu số liệu, phần chăm sóc khách sau bán. Đừng nhận cả kết quả chung về mình, quản lý thường biết ai làm gì.

Ghi nhật ký công việc thế nào để đến kỳ đánh giá không bị quên?

Mỗi cuối tuần dành vài phút ghi ba dòng: việc đáng chú ý đã làm, kết quả nếu có, lời phản hồi nhận được. Ghi đều trong một năm, bạn có sẵn nguồn để chọn thành tích mà không phải nhớ lại.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138