ThuongThao.comThương Thảo
Đọc và thương lượng hợp đồng lao động

Điều khoản bảo mật trong hợp đồng lao động: đọc phạm vi, thời hạn và xin khoanh lại

Cách đọc điều khoản bảo mật trong hợp đồng lao động: thông tin nào bị ràng buộc, kéo dài bao lâu, ngoại lệ, mức bồi thường và cách xin khoanh lại cho rõ.

Vietnamese woman in her late twenties working on a closed laptop at a shared coworking table, seen from behind, plants nearby, warm afternoon light, over the shoulder shot

Một điều khoản bảo mật hợp lý trả lời rõ bốn câu: thông tin nào được coi là mật, nghĩa vụ giữ bí mật kéo dài bao lâu, những gì không bị tính là vi phạm, và hậu quả nếu vi phạm là gì. Khi đọc, bạn kiểm từng câu; chỗ nào bỏ trống hoặc viết quá rộng thì hỏi lại và đề nghị khoanh lại cho cụ thể, không cần phản đối việc bảo mật.

Bộ luật Lao động 2019 cho phép người sử dụng lao động thoả thuận bằng văn bản với người lao động về nội dung, thời hạn bảo vệ bí mật kinh doanh, bí mật công nghệ, quyền lợi và việc bồi thường khi vi phạm, với những công việc có liên quan. Nghĩa là điều khoản này là bình thường; điều bạn cần là hiểu đúng nó ràng buộc mình đến đâu.

Bốn phần của một điều khoản bảo mật và câu hỏi cho từng phần

Phạm vi thông tin mật. Đọc xem văn bản liệt kê cụ thể (danh sách khách hàng, giá vốn, mã nguồn, công thức, kế hoạch sản phẩm) hay chỉ ghi "mọi thông tin liên quan đến công ty". Cách ghi thứ hai rộng đến mức chính bạn cũng không biết mình được nói gì. Câu hỏi: "Thông tin mật trong vị trí của em cụ thể là những loại nào ạ?"

Thời hạn. Nghĩa vụ giữ bí mật có thể kéo dài cả sau khi nghỉ việc. Điều đó hợp lý với một số loại thông tin, nhưng bạn cần biết là bao lâu. Nếu điều khoản ghi "vô thời hạn" cho mọi loại thông tin, có thể hỏi liệu thông tin thường ngày có được giới hạn thời gian không.

Ngoại lệ. Một điều khoản tử tế thường loại trừ thông tin đã công khai, thông tin bạn biết từ trước khi vào làm, và thông tin phải cung cấp theo yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Nếu không có phần ngoại lệ, hỏi xem có thể bổ sung không.

Hậu quả khi vi phạm. Có hợp đồng ghi một khoản bồi thường cố định, có hợp đồng ghi "bồi thường toàn bộ thiệt hại". Hỏi cách xác định thiệt hại và ai xác định. Mức và cách bồi thường cụ thể nên được hỏi luật sư nếu số tiền lớn.

Viết rộng và viết khoanh lại: so sánh từng câu

Bảng dưới đây so cách viết rộng thường gặp với một cách viết cụ thể hơn mà bạn có thể đề nghị. Câu chữ chỉ là ví dụ để tham khảo; nội dung thực tế tuỳ công việc.

Nội dungCách viết rộngCách viết khoanh lại
Phạm viMọi thông tin người lao động biết được trong quá trình làm việcDanh sách khách hàng, giá vốn, kế hoạch sản phẩm chưa công bố, dữ liệu cá nhân của khách hàng
Thời hạnVô thời hạnTrong thời gian làm việc và một khoảng thời gian cụ thể sau khi nghỉ, riêng dữ liệu cá nhân khách hàng thì không giới hạn
Ngoại lệKhông cóThông tin đã công khai, thông tin biết từ trước, thông tin cung cấp theo yêu cầu cơ quan có thẩm quyền
Kinh nghiệm, kỹ năngKhông nhắc tớiKỹ năng, kiến thức chung của nghề không bị coi là thông tin mật
Hậu quảBồi thường toàn bộ thiệt hại theo yêu cầu của công tyBồi thường thiệt hại thực tế được xác định theo quy định pháp luật

Bạn không cần đề nghị sửa cả năm dòng. Thường chỉ một hai dòng thật sự quan trọng với công việc của bạn. Với người làm thiết kế, sáng tác, lập trình, dòng về kỹ năng và sản phẩm có thể đưa vào hồ sơ năng lực thường là dòng đáng hỏi nhất.

Tình huống giả định: Minh Anh, chuyên viên tiếp thị ở TP Hồ Chí Minh

Minh Anh làm tiếp thị nội dung được bốn năm, nhận lời mời ở một công ty mỹ phẩm tại TP Hồ Chí Minh. Hợp đồng có một trang riêng về bảo mật, trong đó câu đầu tiên ghi "người lao động không được tiết lộ, sử dụng bất kỳ thông tin, tài liệu, sản phẩm nào có được trong quá trình làm việc, kể cả sau khi chấm dứt hợp đồng, vô thời hạn".

Minh Anh không phản đối việc giữ bí mật số liệu bán hàng hay kế hoạch ra mắt sản phẩm. Điều chị lo là câu chữ quá rộng: những bài viết, ý tưởng chiến dịch đã đăng công khai, chị cũng không được đưa vào hồ sơ năng lực khi xin việc sau này. Với người làm tiếp thị, hồ sơ năng lực là thứ để tìm việc tiếp theo.

Chị viết cho người phụ trách: "Em đồng ý với việc bảo mật số liệu và kế hoạch chưa công bố. Em chỉ muốn đề nghị bổ sung một câu: những sản phẩm đã được công ty công bố công khai thì em được nhắc tới trong hồ sơ năng lực cá nhân, không kèm số liệu nội bộ. Anh/chị xem giúp em có được không ạ." Công ty đồng ý thêm câu này vào phụ lục, kèm điều kiện không dùng logo và không ghi kết quả kinh doanh. Cả hai bên đều thấy rõ hơn so với câu ban đầu.

Những thứ thường vẫn là của bạn sau khi nghỉ

Một điều khoản bảo mật được viết hợp lý thường không lấy đi những thứ sau. Nếu văn bản bạn nhận có vẻ bao trùm cả chúng, hỏi lại cho rõ:

  • Kỹ năng và kiến thức chung của nghề, ví dụ cách dựng một kế hoạch truyền thông, cách hạch toán một nghiệp vụ, cách viết một đoạn mã theo chuẩn phổ biến.
  • Thông tin đã được công bố công khai, như bài viết đã đăng, sản phẩm đã bán ra thị trường, thông báo chính thức của công ty.
  • Quan hệ nghề nghiệp cá nhân, như việc bạn quen biết một người trong ngành. Việc chủ động lôi kéo khách hàng thì có thể bị điều khoản khác điều chỉnh; hai chuyện này nên tách bạch.
  • Kinh nghiệm được mô tả chung chung trong hồ sơ xin việc, ví dụ "phụ trách tiếp thị cho một dòng sản phẩm chăm sóc da".

Những điều trên là nguyên tắc chung, không phải kết luận pháp lý cho từng hợp đồng. Khi có tranh cãi về việc một thông tin có phải bí mật kinh doanh hay không, hoặc khi số tiền bồi thường ghi trong hợp đồng lớn, nên hỏi luật sư hoặc người có chuyên môn về sở hữu trí tuệ.

Đề nghị khoanh lại điều khoản bảo mật theo bốn bước

Đề nghị sửa điều khoản bảo mật dễ được chấp nhận khi bạn cho thấy mình ủng hộ mục đích của nó và chỉ muốn rõ ràng hơn.

  1. Mở đầu bằng sự đồng ý: "Em hiểu và đồng ý việc giữ bí mật thông tin của công ty."
  2. Nêu đúng một hai điểm cần làm rõ, chỉ vào câu cụ thể: "Ở câu thứ nhất của điều 8, cụm mọi thông tin hơi rộng với em."
  3. Đưa sẵn câu thay thế, để người đọc chỉ cần đồng ý hoặc sửa nhẹ: "Em đề nghị ghi là danh sách khách hàng, giá vốn và kế hoạch chưa công bố."
  4. Đề nghị ghi phần bổ sung vào phụ lục hoặc bản hợp đồng sửa, không dừng ở câu trả lời miệng.

Nếu công ty giải thích rằng đây là mẫu chung không sửa được, bạn có thể hỏi xin một câu xác nhận bằng thư về cách hiểu, ví dụ "thông tin đã công khai không thuộc phạm vi bảo mật". Một thư xác nhận không thay được hợp đồng, nhưng giúp hai bên hiểu giống nhau.

Chỗ hay sai khi đọc điều khoản bảo mật

Ký nhanh vì nghĩ "mình có gì mà lộ". Ở nhiều vị trí, bạn chạm vào dữ liệu khách hàng, bảng giá, hợp đồng với đối tác mà không để ý. Hiểu rõ mình đang giữ gì giúp bạn tránh vô tình chia sẻ, ví dụ chuyển tệp công việc sang tài khoản cá nhân để làm ở nhà.

Nhầm bảo mật với không cạnh tranh. Bảo mật là không tiết lộ, không sử dụng thông tin. Không cạnh tranh là hạn chế làm việc cho bên khác. Hai điều khoản khác nhau, có hệ quả khác nhau; đọc tách riêng từng cái.

Không giữ bản hợp đồng có phần bảo mật. Vài năm sau, khi chuyển việc, bạn cần đọc lại để biết mình còn bị ràng buộc gì. Hãy giữ một bản đầy đủ, kể cả phụ lục.

Mang theo tài liệu công việc khi nghỉ. Dù là tài liệu do chính bạn soạn, nếu nó chứa thông tin nội bộ thì vẫn có thể vi phạm. Trước ngày nghỉ, xoá tệp công việc khỏi thiết bị cá nhân và bàn giao đầy đủ.

Mỗi vị trí cần để ý điều gì trong phần bảo mật

Cùng một điều khoản mẫu, nhưng mỗi vị trí chạm vào loại thông tin khác nhau, nên câu hỏi đáng đặt ra cũng khác. Bảng dưới đây gợi ý theo một số vị trí phổ biến.

Vị tríThông tin thường chạm tớiCâu nên hỏi trước khi ký
Nhân viên kinh doanhDanh sách khách hàng, giá bán cho từng khách, chính sách chiết khấu"Quan hệ với khách hàng mà em đã quen từ trước khi vào công ty được xử lý thế nào ạ?"
Kế toánSố liệu tài chính, lương nhân viên, hợp đồng với nhà cung cấp"Khi cơ quan thuế hoặc kiểm toán yêu cầu cung cấp số liệu thì em làm theo quy trình nào ạ?"
Lập trìnhMã nguồn, kiến trúc hệ thống, dữ liệu người dùng"Những đoạn mã thư viện mở em dùng lại trong dự án có thuộc phạm vi bảo mật không ạ?"
Thiết kế, sáng tácBản phác thảo, sản phẩm chưa ra mắt, nhận diện thương hiệu"Sau khi sản phẩm ra mắt, em có được đưa vào hồ sơ năng lực không ạ?"
Chăm sóc khách hàngThông tin cá nhân, lịch sử giao dịch của khách"Quy định xử lý dữ liệu cá nhân khách hàng có văn bản riêng không, em xin đọc trước ạ?"

Câu hỏi càng gắn với công việc thật của bạn thì càng dễ được trả lời cụ thể. Hỏi chung chung kiểu "điều khoản này có chặt quá không" thường chỉ nhận được câu "mẫu chung thôi em". Với vị trí chạm vào dữ liệu cá nhân của khách hàng, phần bảo mật có thể đi kèm quy định riêng về bảo vệ dữ liệu cá nhân; hãy xin đọc văn bản đó nếu hợp đồng có dẫn chiếu.

Câu hỏi thường gặp

Điều khoản bảo mật có còn hiệu lực sau khi nghỉ việc không?

Thường là có, nếu hợp đồng hoặc thoả thuận ghi như vậy. Thời hạn cụ thể phụ thuộc vào câu chữ trong văn bản, nên trước khi ký hãy hỏi rõ nghĩa vụ kéo dài bao lâu sau khi nghỉ.

Có được từ chối ký điều khoản bảo mật không?

Bạn có thể đề nghị sửa, nhưng từ chối hoàn toàn thường khiến việc nhận việc khó thành. Cách hợp lý hơn là đồng ý mục đích và đề nghị khoanh lại phạm vi, thời hạn, bổ sung phần ngoại lệ.

Đưa sản phẩm đã làm vào hồ sơ năng lực có vi phạm bảo mật không?

Tuỳ câu chữ trong hợp đồng và loại sản phẩm. Sản phẩm đã công bố công khai thường dễ được chấp nhận hơn, nhưng an toàn nhất là hỏi và ghi rõ điều này trong phụ lục trước khi ký.

Thông tin thế nào thì được coi là bí mật kinh doanh?

Nói chung là thông tin không phổ biến, có giá trị kinh doanh và được chủ sở hữu giữ bí mật bằng biện pháp cần thiết. Trường hợp cụ thể nên hỏi luật sư hoặc người có chuyên môn về sở hữu trí tuệ.

Mức bồi thường khi vi phạm bảo mật do ai quyết định?

Hợp đồng có thể ghi cách tính, nhưng khi có tranh chấp, mức bồi thường được xác định theo quy định pháp luật và cơ quan có thẩm quyền. Nếu hợp đồng ghi số tiền lớn, nên hỏi chuyên môn trước khi ký.

Điều khoản bảo mật và điều khoản không cạnh tranh khác nhau thế nào?

Bảo mật hạn chế việc tiết lộ và sử dụng thông tin. Không cạnh tranh hạn chế việc làm cho bên khác hoặc tự kinh doanh cùng lĩnh vực. Hai điều khoản cần đọc và thương lượng riêng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138