ThuongThao.comThương Thảo
Chuẩn bị trước khi nói chuyện lương

Biết điểm dừng khi đàm phán lương: lúc nào gật đầu, lúc nào hẹn lại, lúc nào rút

Đặt sẵn ba vạch ở nhà để biết khi nào nên nhận, khi nào xin thêm thời gian, khi nào lịch sự từ chối, và vì sao đẩy thêm quá nhiều vòng thường phản tác dụng.

Vietnamese woman teacher walking out of a language school building onto a quiet tree-lined street, shoulder bag on, seen from behind at a distance, soft late afternoon light

Điểm dừng là ba vạch bạn đặt sẵn ở nhà: dưới mức sàn thì rút, trong vùng chấp nhận được thì cân nhắc gật đầu, chạm mức mong muốn thì nhận ngay mà không đẩy thêm. Có ba vạch này, bạn không phải quyết định trong lúc căng thẳng, chỉ cần nhìn xem con số bên kia đưa ra rơi vào vùng nào. Việc khó nhất, là quyết định, đã được làm xong từ lúc bạn còn bình tĩnh ở nhà.

Hai lỗi phổ biến nằm ở hai đầu: dừng quá sớm, nhận ngay con số đầu tiên vì ngại, hoặc dừng quá muộn, cứ đòi thêm tới khi bên kia mệt và rút lời mời. Bài này giúp bạn đặt vạch, nhận ra dấu hiệu nên dừng, và nói lời từ chối hay lời hẹn lại sao cho cánh cửa vẫn mở.

Đặt điểm dừng ở nhà, không đặt ở bàn nói chuyện

Khi đang ngồi trước người tuyển dụng hay quản lý, đầu óc bạn bận nghe, bận nghĩ câu trả lời, bận để ý nét mặt người kia. Đó là lúc tệ nhất để quyết định con số nào là đủ. Người ta thường nhận một con số thấp vì muốn thoát khỏi sự căng thẳng, hoặc từ chối một con số tốt vì bị tự ái trong một câu nói.

Điểm dừng vì thế phải quyết từ trước, khi bạn đang bình tĩnh ở nhà, có đủ bảng chi tiêu, bảng thành tích và thông tin về khoảng lương của nghề. Viết các vạch ra giấy. Trong buổi gặp, bạn chỉ làm một việc đơn giản: đặt con số nghe được lên các vạch đã viết.

Điều này không có nghĩa là cứng nhắc. Nếu bên kia đưa ra một điều mới mà bạn chưa tính, như hỗ trợ học phí hay làm từ xa hai ngày một tuần, bạn có quyền dời vạch. Nhưng việc dời vạch nên làm sau buổi gặp, khi đã về nhà tính lại, chứ không phải ngay tại chỗ chỉ vì thấy lời đề nghị nghe hấp dẫn.

Ba vạch và việc nên làm ở từng vùng

Ví dụ giả định với mức sàn và mức mong muốn bạn đã tính. Con số cụ thể là của bạn; bảng chỉ cho biết phản ứng ở mỗi vùng.

Con số bên kia đưa raNghĩa là gìViệc nên làm
Dưới mức sànNhận vào là sống hụt hằng thángHỏi có phần bù nào khác không; nếu không, cảm ơn và từ chối
Từ mức sàn tới giữa khoảngSống được nhưng chưa xứng việcĐưa căn cứ, đề nghị một con số cao hơn, hoặc xin thêm phúc lợi
Từ giữa khoảng tới mức mong muốnVùng chấp nhận đượcCó thể thử một lần nhẹ nhàng, rồi nhận
Bằng hoặc trên mức mong muốnĐạt mục tiêuCảm ơn, hỏi rõ các điều kiện còn lại, nhận

Vùng thứ ba là vùng hay bị xử lý sai. Nhiều người đã được mời gần mức mong muốn vẫn đẩy thêm hai, ba vòng vì nghe nói "lúc nào cũng nên đòi thêm". Một lần đề nghị thêm nhẹ nhàng là hợp lý; nhiều lần thì người tuyển dụng bắt đầu lo bạn sẽ khó hợp tác về sau, và lời mời có thể bị rút.

Dấu hiệu nên gật đầu

Khi những điều sau cùng xuất hiện, thường là lúc nên nhận và chuyển sang hỏi kỹ điều kiện trong văn bản:

  • Con số nằm trong vùng chấp nhận được của bạn, sau khi đã quy đổi đúng nghĩa (gộp hay thực nhận).
  • Bên kia đã nhượng bộ ít nhất một lần, và nói rõ đây là mức tối đa của khung, kèm lý do bạn hiểu được.
  • Những điều kiện quan trọng khác như giờ làm, thử việc, mốc xét lương đều đã rõ và chấp nhận được.
  • Bạn không còn câu hỏi nào mà câu trả lời có thể làm bạn đổi ý.
  • So với phương án dự phòng của bạn, lời mời này tốt hơn khi tính tổng thể.

Câu nhận lời gọn: "Dạ, em cảm ơn anh chị đã cân nhắc. Em đồng ý với mức này. Anh chị gửi giúp em thư mời làm việc để em đọc kỹ các điều khoản ạ." Nhận lời bằng miệng chưa phải là xong. Đọc thư mời và hợp đồng thật kỹ trước khi ký, đối chiếu với những gì đã thoả thuận. Sau khi đã nhận, đừng quay lại xin thêm vì chợt nghe ai đó được trả cao hơn: một lời đã nhận rồi lại đổi làm mất uy tín ngay từ ngày đầu.

Dấu hiệu nên xin hẹn lại thay vì trả lời ngay

Có thông tin mới bạn chưa tính. Bên kia nói thêm về thưởng theo quý, về làm ca, về phụ cấp mà bạn chưa có trong bảng. Cần về tính lại trước khi trả lời.

Con số nằm sát mức sàn. Không quá thấp để từ chối ngay, nhưng cũng không đủ thoải mái. Cho mình một hai ngày để xem xét các khoản bù.

Bạn đang thấy cảm xúc lấn át. Vui quá vì được mời, hoặc bực vì một câu nói. Quyết định lúc đó thường không giống quyết định bạn sẽ đưa ra vào sáng hôm sau.

Bạn cần hỏi ý gia đình. Việc mới đổi giờ đưa đón con, đổi chỗ ở, đổi thu nhập cả nhà. Nói thẳng điều này là bình thường và được tôn trọng.

Câu nói mẫu. "Dạ, em cảm ơn anh chị. Em xin phép suy nghĩ thêm và trả lời anh chị trước chiều thứ Sáu này được không ạ?" Luôn đưa ra một thời hạn cụ thể, và trả lời đúng hạn. Nếu tới hạn mà vẫn chưa quyết được, nhắn trước hạn để xin thêm, đừng im lặng để bên kia phải hỏi.

Dấu hiệu nên rút, và cách rút mà không đóng cửa

Có những lúc dừng đúng nghĩa là không nhận. Con số dưới mức sàn và không có gì bù lại. Điều kiện bị đổi liên tục trong cùng một buổi. Bên kia ép bạn trả lời ngay, không cho thời gian đọc văn bản. Những lời hứa quan trọng chỉ được nói miệng, bạn xin ghi vào thư mời thì bị gạt đi. Gặp những dấu hiệu này, rút lui là một quyết định có cân nhắc, không phải thất bại.

Cách rút giữ được quan hệ: cảm ơn, nói lý do ngắn gọn mà không chê, và để lại lời mở. Ví dụ: "Dạ, em rất cảm ơn anh chị đã dành thời gian. Em đã cân nhắc kỹ, nhưng với mức này em chưa thể nhận được vì chi phí đi lại và sinh hoạt của em. Nếu sau này công ty có vị trí phù hợp hơn, em rất mong được trao đổi lại ạ."

Ngành nào cũng nhỏ hơn bạn nghĩ. Người tuyển dụng hôm nay có thể là đồng nghiệp hay khách hàng của bạn vài năm sau. Một lời từ chối lịch sự để lại ấn tượng tốt hơn nhiều so với im lặng biến mất, và đôi khi chính lời từ chối rõ ràng đó lại khiến bên kia quay lại với một đề nghị tốt hơn. Nhưng đừng từ chối với hy vọng điều đó xảy ra; chỉ từ chối khi bạn thật sự sẵn sàng không nhận.

Đẩy thêm một lần: khi nào nên và nói thế nào

Khi con số đã vào vùng chấp nhận được nhưng chưa tới mức mong muốn, một lần đề nghị thêm nhẹ nhàng là hợp lý và thường được chờ đợi. Nhiều nhà tuyển dụng để sẵn một khoảng nhỏ trong khung cho đúng bước này. Điều quan trọng là chỉ làm một lần, có lý do, và cho bên kia một lối ra dễ chịu.

Câu mẫu: "Dạ, em cảm ơn anh chị, mức này đã gần với mong muốn của em. Với kinh nghiệm luyện thi của em, anh chị có thể cân nhắc thêm một chút được không ạ? Nếu đây đã là mức tối đa thì em cũng hiểu." Câu cuối cho bên kia biết bạn không đặt điều kiện, nên họ dễ trả lời thật: hoặc nhích thêm, hoặc nói rõ là không thể.

Không nên đẩy thêm khi bên kia đã nói rõ là mức tối đa kèm lý do cụ thể, khi họ đã nhượng bộ hai lần, hoặc khi con số đã bằng mức mong muốn của bạn. Lúc đó, nếu vẫn muốn thêm, hãy chuyển sang hỏi một điều khác trong danh sách ưu tiên như mốc xét lương sớm hay hỗ trợ đào tạo, thay vì tiếp tục xoáy vào con số. Đổi hướng như vậy giữ được không khí cùng bàn và đôi khi đem lại thứ có giá trị hơn vài phần trăm lương.

Tình huống giả định: chị Thảo, giáo viên tiếng Anh ở Hải Phòng

Chị Thảo dạy ở một trung tâm ngoại ngữ được bốn năm, nhận lời mời sang một trung tâm khác có lớp cho người đi làm. Ở nhà, chị đã đặt ba vạch: mức sàn tính theo chi tiêu gia đình, mức mong muốn dựa trên số giờ dạy và kinh nghiệm luyện thi, và vùng ở giữa.

Vòng đầu, trung tâm đưa ra con số nằm ngay trên mức sàn. Chị đưa căn cứ về kinh nghiệm luyện thi và đề nghị một con số gần mức mong muốn. Vòng hai, trung tâm nâng lên vào giữa vùng chấp nhận được, nói rõ đây là mức cao nhất của khung giáo viên, nhưng có thể thêm phụ cấp soạn giáo trình.

Chị Thảo dừng ở đây. Con số đã vào vùng chấp nhận được, có thêm một khoản bù, và người tuyển dụng đã nói rõ giới hạn kèm lý do. Đẩy thêm vòng ba có thể chỉ được thêm một chút, đổi lại là ấn tượng khó hợp tác ngay trước ngày đi làm. Chị nói: "Dạ, em đồng ý với mức này và phần phụ cấp giáo trình. Anh chị ghi giúp em cả hai khoản vào thư mời ạ."

Điều giúp chị Thảo dừng đúng lúc không phải là may mắn, mà là tờ giấy ba vạch chị viết từ tối hôm trước. Khi nghe con số vòng hai, chị chỉ cần đặt nó lên tờ giấy và thấy nó đã qua vạch giữa. Không có tờ giấy, chị kể rằng mình rất có thể đã nhận ngay ở vòng một vì ngại, hoặc đẩy thêm vòng ba vì sợ bị thiệt.

Câu hỏi thường gặp

Có nên nhận ngay con số lương đầu tiên được đưa ra không?

Nếu con số đã bằng hoặc vượt mức mong muốn thì có thể nhận. Nếu nằm dưới, thường nên đưa ra căn cứ và đề nghị một lần. Nhận ngay chỉ vì ngại nói chuyện tiền là lỗi phổ biến nhất.

Đàm phán lương bao nhiêu vòng là vừa?

Thường một đến hai vòng là hợp lý. Sau khi bên kia đã nhượng bộ và nói rõ đó là mức tối đa kèm lý do, đẩy thêm nhiều vòng dễ làm họ lo bạn khó hợp tác, và có thể rút lời mời.

Xin thêm thời gian suy nghĩ có làm mất lời mời không?

Xin một hai ngày với thời hạn cụ thể là chuyện bình thường và hầu hết nhà tuyển dụng chấp nhận. Điều quan trọng là trả lời đúng hạn đã hẹn. Kéo dài không hẹn mới dễ làm mất lời mời.

Từ chối mức lương thế nào để không mất lòng?

Cảm ơn, nói lý do ngắn gọn mà không chê công ty, và để ngỏ khả năng hợp tác sau này. Tránh im lặng biến mất, vì người tuyển dụng hôm nay có thể là người bạn gặp lại trong nghề.

Đã đặt điểm dừng mà bên kia đưa thêm phúc lợi thì tính sao?

Nếu phúc lợi đó làm giảm chi tiêu thật hoặc có giá trị rõ với bạn, có thể dời vạch. Nhưng nên về nhà tính lại rồi trả lời, thay vì quyết ngay tại chỗ vì thấy đề nghị nghe hấp dẫn.

Dấu hiệu nào cho thấy nên dừng hẳn, không nhận việc?

Con số dưới mức sàn mà không có gì bù, điều kiện bị đổi liên tục, bị ép trả lời ngay không cho đọc văn bản, hoặc những lời hứa quan trọng không được ghi vào thư mời dù bạn đã xin.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138