ThuongThao.comThương Thảo
Chuẩn bị trước khi nói chuyện lương

Đọc tình hình công ty trước khi nói chuyện lương: ai duyệt, lúc nào duyệt

Trước khi đề nghị, tìm hiểu ai thật sự quyết lương, công ty chốt ngân sách vào lúc nào và đang làm ăn ra sao, để chọn đúng người, đúng lúc và đúng mức đề nghị.

Vietnamese man in a short-sleeved shirt standing by a glass office window looking down at a busy street, holding a paper cup, seen from behind, early morning hazy light

Trước khi nói chuyện lương, bạn cần biết ba điều về công ty: ai là người thật sự duyệt con số, công ty chốt ngân sách và xét lương vào thời điểm nào trong năm, và tình hình kinh doanh hiện tại có còn chỗ để tăng hay không. Ba điều này quyết định bạn nên nói với ai, nói vào lúc nào, và đề nghị bao nhiêu thì có cơ may được chấp nhận.

Cùng một đề nghị có căn cứ, nói với quản lý trực tiếp ngay sau khi ngân sách năm đã chốt thường khó hơn nhiều so với nói trước kỳ lập ngân sách. Bài này hướng dẫn cách tìm ra những thông tin đó từ quy chế, từ người trong công ty và từ những dấu hiệu công khai, mà không cần đoán mò hay nghe tin đồn.

Vì sao cùng một đề nghị, có lúc được có lúc không

Lương không chỉ là chuyện giữa bạn và người ngồi đối diện. Ở hầu hết các công ty, mỗi lần tăng lương phải nằm trong một khoản ngân sách đã được duyệt từ trước, phải qua một hoặc vài cấp ký, và phải phù hợp với khung lương của vị trí. Quản lý của bạn có thể rất muốn giữ bạn mà vẫn không tự mình quyết được.

Vì thế, một đề nghị tốt nói vào sai thời điểm, ví dụ ngay sau khi phòng ban vừa chia xong khoản tăng lương của năm, thường chỉ nhận được câu "để năm sau". Cũng đề nghị đó, nếu đưa ra vài tuần trước khi quản lý phải nộp kế hoạch nhân sự, lại có cơ hội được đưa vào kế hoạch.

Hiểu cách công ty vận hành không phải để tìm kẽ hở, mà để giúp người ủng hộ bạn có đủ thời gian và lý lẽ. Bạn càng đưa đề nghị vào đúng quy trình, quản lý của bạn càng dễ đứng ra bảo vệ nó trước cấp trên. Ngược lại, một đề nghị đi vòng qua quản lý trực tiếp để gặp thẳng giám đốc, dù có căn cứ, thường làm người quản lý thấy bị qua mặt, và họ sẽ khó nhiệt tình ủng hộ bạn ở những lần sau.

Ai tham gia vào quyết định lương của bạn

Mỗi công ty một khác, nhưng thường có những vai trò sau. Tìm hiểu xem ở chỗ bạn, ai giữ vai trò nào.

Vai tròThường làm gìBạn cần gì từ họ
Quản lý trực tiếpĐánh giá công việc, đề xuất mức điều chỉnhSự ủng hộ và một bản đề xuất có căn cứ
Trưởng bộ phận hoặc giám đốc khốiChia ngân sách cho các nhóm, duyệt đề xuấtBiết tên bạn và đóng góp của bạn
Phòng nhân sựGiữ khung lương, kiểm tra đề xuất có hợp quy chế khôngThông tin về quy trình và thời điểm xét
Ban giám đốc hoặc chủ doanh nghiệpDuyệt tổng ngân sách, quyết các trường hợp ngoài khungThường chỉ gián tiếp qua quản lý của bạn
Ở doanh nghiệp nhỏ: chủQuyết gần như mọi thứGặp trực tiếp, chọn lúc chủ không bận dồn

Nếu quản lý trực tiếp của bạn không có quyền quyết, mục tiêu của buổi nói chuyện đổi đi: không phải để họ gật đầu ngay, mà để họ đồng ý đem đề nghị của bạn lên trên. Câu hỏi nên dùng: "Anh chị cho em biết đề xuất điều chỉnh lương thường đi qua những bước nào, và em có thể chuẩn bị gì để anh chị dễ trình hơn ạ?"

Tìm hiểu chu kỳ ngân sách và xét lương

Thông tin này thường không bí mật, chỉ là ít người hỏi. Những nơi để tìm:

  • Quy chế lương thưởng, sổ tay nhân viên, nội quy: nhiều nơi ghi rõ xét lương mấy lần một năm, vào tháng nào.
  • Phòng nhân sự: hỏi trực tiếp "Công ty xét điều chỉnh lương định kỳ vào thời điểm nào ạ?" là câu hỏi bình thường.
  • Lịch sử của chính bạn: các lần trước bạn được điều chỉnh vào tháng nào, có thông báo trước không.
  • Đồng nghiệp làm lâu năm: hỏi về thời điểm và quy trình, không hỏi họ được tăng bao nhiêu.
  • Năm tài chính của công ty: không phải công ty nào cũng tính từ tháng Một. Kế hoạch ngân sách thường được lập vài tháng trước khi năm tài chính mới bắt đầu.
  • Thời điểm đánh giá hiệu quả công việc: nhiều nơi gắn xét lương với kỳ đánh giá cuối năm hoặc giữa năm.

Khi biết chu kỳ, đánh dấu lên lịch của mình một mốc vài tuần trước thời điểm quản lý phải nộp đề xuất. Đó là lúc nên mở lời, để đề nghị của bạn có mặt trong danh sách thay vì phải chờ một ngoại lệ. Nếu công ty không có chu kỳ cố định, mốc tốt thường là sau khi bạn vừa hoàn thành một việc lớn được ghi nhận.

Dấu hiệu công khai về tình hình kinh doanh

Công ty đang tuyển thêm nhiều vị trí. Thường là dấu hiệu mở rộng, ngân sách nhân sự đang được nới. Nhưng cũng có thể là đang thay người nghỉ nhiều, nên đọc cùng các dấu hiệu khác.

Mở chi nhánh, nhận dự án lớn, ra sản phẩm mới. Những tin này thường được công ty tự thông báo. Khi công ty cần người giỏi để làm việc mới, đề nghị của người đang làm tốt có trọng lượng hơn.

Đóng băng tuyển dụng, cắt giảm chi phí, cắt bớt phúc lợi. Dấu hiệu ngân sách đang thắt. Lúc này đề nghị tăng lương lớn khó được, nên cân nhắc đề nghị khác như đào tạo, chức danh, hoặc xin một mốc xét lại khi tình hình khá hơn.

Báo cáo tài chính công bố. Với công ty phải công bố thông tin, báo cáo kết quả kinh doanh là nguồn đáng tin hơn tin đồn. Đọc xu hướng doanh thu, lợi nhuận qua vài kỳ, không cần đọc từng con số.

Không khí trong các buổi họp chung. Lãnh đạo nói về tăng trưởng hay về tiết kiệm, về mở rộng hay về giữ ổn định. Ghi lại những gì được nói công khai, không dựa vào lời bàn tán ngoài hành lang.

Tình huống giả định: anh Khoa, nhân viên kinh doanh ở Nghệ An

Anh Khoa làm kinh doanh vật liệu xây dựng cho một công ty phân phối được ba năm. Năm nay anh mở thêm khách ở hai địa bàn mới, muốn xin điều chỉnh lương cứng. Lần trước anh xin vào tháng Hai, ngay sau Tết, và được trả lời là ngân sách đã chia xong.

Lần này anh hỏi phòng nhân sự và biết công ty lập kế hoạch nhân sự năm sau vào khoảng tháng Mười, các trưởng vùng nộp đề xuất trước khi ban giám đốc duyệt. Anh cũng thấy công ty vừa thông báo mở thêm một kho hàng mới, đang tuyển người cho khu vực anh vừa mở khách.

Đầu tháng Chín, anh hẹn trưởng vùng: "Anh ơi, em biết sắp tới anh nộp kế hoạch nhân sự năm sau. Em muốn trao đổi trước về mức lương của em, dựa trên hai địa bàn em mở thêm năm nay, để nếu anh thấy hợp lý thì đưa vào đề xuất luôn ạ." Trưởng vùng nhận bản tóm tắt của anh và hẹn sẽ đưa vào danh sách. Anh Khoa không chắc được bao nhiêu, nhưng lần này đề nghị của anh có mặt đúng lúc người ta đang tính tiền cho năm sau. Bản tóm tắt anh gửi chỉ dài một trang: hai địa bàn mới, số khách đã mở, việc anh đang hỗ trợ đào tạo nhân viên kinh doanh mới cho kho sắp mở. Trưởng vùng nói thẳng rằng một trang như vậy dễ trình hơn nhiều so với lời đề nghị miệng.

Đọc xong rồi điều chỉnh đề nghị thế nào

Thông tin về công ty không thay đổi giá trị công việc của bạn, nhưng thay đổi cách bạn đưa đề nghị:

  1. Xác định người duyệt cuối cùng và chuẩn bị tài liệu sao cho quản lý trực tiếp có thể đem nguyên văn lên trình.
  2. Chọn thời điểm mở lời trước mốc lập ngân sách hoặc kỳ xét lương vài tuần.
  3. Nếu công ty đang mở rộng, đưa đề nghị gắn với việc mới bạn có thể đảm nhận.
  4. Nếu công ty đang thắt chi, chuẩn bị sẵn phương án thay thế không tốn tiền ngay: mốc xét lại, đào tạo, chức danh, giờ làm.
  5. Nếu không chắc tình hình, hỏi thẳng quản lý về khả năng điều chỉnh năm nay trước khi đưa con số.
  6. Ghi lại câu trả lời và mốc hẹn, để lần sau không phải bắt đầu từ đầu.

Điều chỉnh đề nghị theo tình hình công ty không có nghĩa là hạ giá bản thân. Nó có nghĩa là chọn cách xin mà bên kia có thể đáp ứng được. Một đề nghị hợp lý vào lúc khó khăn, kèm một mốc xét lại rõ ràng, thường tốt hơn một đề nghị cao bị gác lại không hẹn ngày.

Chỗ không nên suy đoán

Đừng suy từ tin đồn về lương người khác. Nghe nói ai đó vừa được tăng nhiều không cho bạn biết gì về ngân sách của bạn, và đem chuyện đó ra so sẽ làm cuộc nói chuyện chệch hướng.

Đừng kết luận từ một dấu hiệu đơn lẻ. Một đợt tuyển dụng có thể là mở rộng, cũng có thể là thay người nghỉ. Đọc ít nhất hai ba dấu hiệu cùng chiều mới nên dựa vào.

Đừng tìm thông tin nội bộ không dành cho bạn. Xem trộm bảng lương, hỏi kế toán chuyện mật là vi phạm nội quy và có thể làm bạn mất việc. Chỉ dùng thông tin được công bố hoặc được hỏi đàng hoàng.

Đừng coi im lặng là từ chối. Quản lý chưa trả lời có thể vì đang chờ cấp trên hoặc chờ ngân sách. Hỏi lại nhẹ nhàng sau mốc đã hẹn, thay vì tự kết luận rồi bỏ cuộc hay nộp đơn nghỉ.

Đừng tự quyết thay công ty. Nghĩ "chắc năm nay công ty khó, thôi khỏi xin" là quyết định hộ người khác. Bạn có thể đúng, nhưng cách chắc nhất để biết là hỏi một câu về khả năng điều chỉnh trong năm.

Câu hỏi thường gặp

Làm sao biết ai là người thật sự quyết định tăng lương cho mình?

Hỏi quản lý trực tiếp hoặc phòng nhân sự về quy trình điều chỉnh lương: đề xuất đi qua những bước nào, ai ký duyệt cuối cùng. Ở doanh nghiệp nhỏ, người quyết thường là chủ; ở công ty lớn, thường qua vài cấp.

Nên xin bàn lại lương vào thời điểm nào trong năm?

Thường là vài tuần trước khi quản lý phải nộp kế hoạch ngân sách hoặc trước kỳ xét lương định kỳ. Hỏi phòng nhân sự để biết chu kỳ ở công ty bạn, vì không phải nơi nào cũng tính năm tài chính từ tháng Một.

Công ty đang khó khăn thì có nên xin tăng lương không?

Vẫn nên nói, nhưng kèm theo chuẩn bị phương án khác không tốn tiền ngay như mốc xét lại khi tình hình khá hơn, đào tạo, chức danh hay giờ làm. Một mốc hẹn rõ ràng tốt hơn một lời từ chối không hẹn ngày.

Hỏi phòng nhân sự về chu kỳ xét lương có bị để ý không?

Đây là câu hỏi về quy trình, hoàn toàn bình thường với người đang làm. Hỏi lễ phép, không hỏi chuyện lương của người khác, và bạn sẽ thường nhận được câu trả lời rõ ràng.

Quản lý trực tiếp không có quyền duyệt thì nói chuyện với ai?

Vẫn nói với quản lý trực tiếp trước, vì họ là người đề xuất. Mục tiêu là để họ đồng ý đem đề nghị lên trên, nên chuẩn bị tài liệu ngắn gọn để họ có thể dùng nguyên văn khi trình.

Tình hình kinh doanh của công ty tìm hiểu ở đâu cho đáng tin?

Từ thông báo chính thức của công ty, các buổi họp chung, báo cáo tài chính nếu công ty phải công bố, và các dấu hiệu như mở rộng hay đóng băng tuyển dụng. Tránh dựa vào lời bàn tán không rõ nguồn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138