ThuongThao.comThương Thảo
Đọc và thương lượng hợp đồng lao động

Đề nghị sửa một điều khoản hợp đồng lao động mà không mất lòng: cách nói từng bước

Chọn điều khoản nào đáng xin sửa, nói theo năm bước từ hỏi để hiểu tới chốt bằng văn bản, câu nên dùng và nên tránh, và các lựa chọn khi đề nghị bị từ chối.

Two Vietnamese colleagues talking calmly across a small round table in a bright meeting room, one gesturing with an open hand, both seen from the side, soft diffused light

Muốn đề nghị sửa một điều khoản mà không mất lòng, hãy đi theo thứ tự: hỏi để hiểu mục đích của điều khoản, nói ngắn gọn điều mình lo, đưa sẵn một câu thay thế vẫn bảo vệ được mục đích đó, rồi xin ghi phần đã thống nhất bằng văn bản. Người nghe thường không khó chịu vì bạn muốn sửa; họ khó chịu khi cảm thấy bị nghi ngờ hoặc bị đẩy vào thế phải bảo vệ văn bản của công ty.

Bài này không đi vào một điều khoản riêng nào, mà vào cách nói chung áp dụng được cho bất kỳ điều khoản nào bạn muốn sửa: cách chọn điều đáng sửa, năm bước trình bày, những câu nên và không nên dùng, một tình huống giả định ở Đồng Nai, và các lựa chọn khi đề nghị không được chấp nhận.

Chọn điều đáng sửa: ba câu lọc

Điều này có ảnh hưởng tới tiền, thời gian hoặc nơi làm việc của mình không? Những điều khoản chạm vào ba thứ này là những điều đáng dồn sức. Một câu văn vụng mà không đổi quyền lợi của bạn thì để nguyên.

Khả năng điều này xảy ra với mình có cao không? Điều khoản về đi công tác nước ngoài ít đáng lo nếu vị trí của bạn không bao giờ đi xa. Điều khoản về thiết bị được cấp thì đáng lo hơn nếu ngày nào bạn cũng mang máy tính về nhà.

Có cách viết khác vẫn bảo vệ được mục đích của công ty không? Nếu bạn nghĩ ra được một câu thay thế hợp lý, đề nghị có cơ hội thành công cao. Nếu chỉ muốn bỏ hẳn mà không có phương án, cuộc nói chuyện dễ bế tắc.

Sau ba câu lọc, giữ lại bao nhiêu điều? Thường chỉ một đến ba điều. Nếu danh sách của bạn dài hơn, hãy xếp theo mức ảnh hưởng và chỉ mang ba điều đầu đi thương lượng; những điều còn lại hỏi để hiểu là đủ. Một đề nghị gọn cho thấy bạn đã cân nhắc, còn một danh sách dài dễ khiến người nghe nghĩ bạn không muốn ký.

Năm bước trình bày một đề nghị sửa

Năm bước này dùng được cả khi gặp trực tiếp lẫn khi viết thư. Mỗi bước có một câu mẫu để bạn điều chỉnh theo giọng của mình.

  1. Mở bằng thiện chí. "Em rất mong được bắt đầu, và em đã đọc kỹ hợp đồng. Có một điểm em muốn trao đổi để hai bên cùng rõ ạ."
  2. Hỏi để hiểu mục đích. "Điều 9 về bồi thường thiết bị, công ty muốn phòng trường hợp nào ạ?" Câu trả lời cho bạn biết phải giữ lại điều gì khi đề xuất câu thay thế.
  3. Nói ngắn điều mình lo. "Em lo là câu bồi thường toàn bộ giá trị máy áp dụng cả khi máy hỏng do hao mòn tự nhiên, không phải lỗi của em."
  4. Đưa câu thay thế. "Em đề nghị ghi là bồi thường khi hư hỏng, mất mát do lỗi của người lao động, theo mức pháp luật quy định, không áp dụng với hao mòn tự nhiên ạ."
  5. Xin chốt bằng văn bản. "Nếu anh/chị đồng ý, mình sửa trực tiếp vào hợp đồng hoặc ghi vào phụ lục giúp em được không ạ?"

Bước thứ hai là bước hay bị bỏ qua nhất, nhưng lại giúp nhiều nhất. Khi bạn hỏi mục đích, người phụ trách được giải thích thay vì phải bảo vệ, và bạn thường phát hiện ra mối lo thật của công ty hẹp hơn nhiều so với câu chữ. Từ đó, câu thay thế của bạn trúng vào đúng chỗ.

Câu nên dùng và câu nên tránh

Cùng một ý, cách nói khác nhau dẫn tới phản ứng khác nhau. Bảng dưới đây đặt cạnh nhau những cặp câu hay gặp.

Ý muốn nóiNên tránhNên dùng
Không đồng ý điều khoản"Điều này vô lý quá.""Điều này em thấy chưa rõ ở trường hợp hao mòn tự nhiên ạ."
Muốn sửa"Em không ký nếu không sửa.""Em đề nghị điều chỉnh câu này, anh/chị xem giúp em ạ."
Nhắc tới luật"Luật không cho phép làm thế.""Em muốn chắc là câu này đúng với quy định hiện hành, anh/chị kiểm giúp em ạ."
Muốn có thời gian"Để em suy nghĩ đã.""Em xin trả lời trước chiều mai ạ."
So với nơi khác"Chỗ khác người ta không ghi thế.""Em chưa gặp cách ghi này nên muốn hỏi rõ hơn ạ."

Điểm chung của cột bên phải: nói về câu chữ chứ không nói về con người, nói điều mình lo chứ không phán xét, và luôn kèm một bước tiếp theo cụ thể. Cũng tránh dựa vào một lời mời làm việc khác không có thật để gây sức ép; nếu bị hỏi lại, bạn mất uy tín ngay ở bước đầu và đề nghị chính đáng cũng khó được nghe.

Tình huống giả định: chị Vy, chuyên viên mua hàng ở Đồng Nai

Chị Vy nhận lời làm chuyên viên mua hàng cho một nhà máy chế biến gỗ ở Đồng Nai. Công việc cần đi gặp nhà cung cấp nhiều, nên chị được cấp máy tính xách tay. Hợp đồng có điều: "người lao động chịu trách nhiệm bồi thường toàn bộ giá trị tài sản được cấp trong trường hợp hư hỏng, mất mát dưới mọi hình thức".

Chị Vy đồng ý giữ gìn tài sản, nhưng "dưới mọi hình thức" bao gồm cả máy hỏng ổ cứng sau ba năm dùng, hay bị cướp giật trên đường đi công tác. Chị gặp anh trưởng phòng nhân sự: "Em hỏi trước là điều 9 công ty muốn phòng trường hợp nào ạ?" Anh cho biết năm ngoái có hai người làm mất máy do để quên, công ty muốn có căn cứ yêu cầu bồi thường.

Chị đề xuất: "Vậy em đề nghị ghi là bồi thường khi hư hỏng, mất mát do lỗi của người lao động, theo mức pháp luật quy định; hao mòn tự nhiên và trường hợp bất khả kháng thì không áp dụng. Như vậy trường hợp để quên máy vẫn được tính, mà em cũng yên tâm khi đi công tác ạ." Anh trưởng phòng đồng ý, nói sẽ sửa luôn cho các hợp đồng sau. Mức và cách tính bồi thường thiệt hại tài sản có quy định riêng trong Bộ luật Lao động và văn bản hướng dẫn; chị Vy không cần nhớ các mức đó, chỉ cần câu chữ dẫn chiếu đúng.

Khi đề nghị bị từ chối: bạn còn những lựa chọn nào

Không phải đề nghị nào cũng được chấp nhận. Khi nghe câu "mẫu chung không sửa được", bạn vẫn có vài lựa chọn trước khi phải chọn giữa ký và không ký:

  • Xin một thư xác nhận cách hiểu: "Anh/chị xác nhận giúp em qua thư là hao mòn tự nhiên không thuộc trường hợp bồi thường được không ạ?"
  • Đề nghị ghi vào phụ lục thay vì sửa hợp đồng mẫu, nếu lý do từ chối là không muốn đổi mẫu chung.
  • Hỏi xem có quy chế nội bộ nào làm rõ điều khoản đó không, và xin đọc.
  • Đề nghị một nửa: giữ điều khoản nhưng thêm ngoại lệ cho trường hợp bạn lo nhất.
  • Hỏi chuyên môn: với điều khoản có hệ quả tài chính lớn, một buổi hỏi luật sư có thể giúp bạn biết rủi ro thật.
  • Quyết định: ký khi đã hiểu rủi ro, hoặc từ chối một cách lịch sự nếu điều khoản không thể chấp nhận với hoàn cảnh của bạn.

Thư xác nhận cách hiểu không có giá trị như hợp đồng, nhưng nó cho thấy hai bên đã từng hiểu điều khoản như thế nào. Trong nhiều trường hợp, chính việc đề nghị viết ra cũng khiến người phụ trách cân nhắc lại và tìm cách sửa.

Gặp trực tiếp hay viết thư

Mỗi cách có ưu điểm riêng. Gặp trực tiếp hoặc gọi điện giúp bạn nghe được mục đích của điều khoản, điều chỉnh câu nói theo phản ứng của người nghe, và giữ không khí thân thiện. Viết thư giúp bạn trình bày gọn, có thời gian chọn chữ, và để lại dấu vết rõ ràng về điều đã đề nghị.

Cách kết hợp thường hiệu quả nhất: hỏi mục đích bằng một cuộc trao đổi ngắn, sau đó gửi thư tóm tắt đề nghị kèm câu thay thế. Thư nên ngắn, đánh số từng điểm, chỉ rõ điều khoản, và kết thúc bằng một câu mở như "Em rất mong nhận được phản hồi của anh/chị, nếu cần trao đổi thêm em sẵn sàng ạ."

Nếu bạn là người ngại nói, đừng ép mình phải gặp trực tiếp. Một bức thư lịch sự, rõ ràng có giá trị không kém. Nếu bạn là người nói giỏi nhưng viết chậm, hãy gặp trước rồi nhờ người phụ trách ghi lại kết quả; sau đó gửi tin nhắn xác nhận vài dòng là đủ. Điều quan trọng không phải là kênh nào, mà là cuối cùng có một dòng chữ ghi lại điều đã thống nhất.

Trước khi gật đầu với bản đã sửa

Khi nhận lại bản hợp đồng đã sửa theo đề nghị, đừng chỉ đọc đúng câu vừa sửa. Dành vài phút cho các câu tự hỏi sau:

  • Câu mới có đúng nghĩa với điều hai bên đã thống nhất không, hay đã bị đổi chữ làm nghĩa khác đi?
  • Phần sửa nằm trong thân hợp đồng hay trong phụ lục, và phụ lục có được ký đủ hai bên không?
  • Việc sửa câu này có kéo theo thay đổi ở điều khoản khác không, ví dụ phần phạt hoặc phần định nghĩa ở đầu hợp đồng?
  • Những điểm mình đã hỏi mà được trả lời bằng miệng, mình đã có tin nhắn hay thư xác nhận chưa?
  • Nếu ngày mai người phụ trách hiện tại nghỉ việc, người khác đọc văn bản này có hiểu giống mình không?

Câu hỏi cuối là phép thử tốt nhất cho mọi điều khoản: văn bản phải tự đứng được, không cần người giải thích. Khi đã trả lời được cả năm câu, bạn có thể ký và cảm ơn người phụ trách đã dành thời gian xem đề nghị của mình. Một lời cảm ơn ngắn khép lại cuộc thương lượng một cách nhẹ nhàng và mở đầu tốt cho quan hệ làm việc sắp tới.

Câu hỏi thường gặp

Đề nghị sửa hợp đồng lao động có làm mất cơ hội nhận việc không?

Hiếm khi, nếu đề nghị gọn, có lý do và có câu thay thế hợp lý. Điều dễ gây mất thiện cảm là đưa ra danh sách dài, giọng phán xét hoặc đe doạ không ký.

Nên đề nghị sửa bao nhiêu điều khoản là vừa?

Thường từ một đến ba điều thật sự ảnh hưởng tới tiền, thời gian hoặc nơi làm việc của bạn. Những điều còn lại hỏi để hiểu là đủ, không cần đề nghị sửa.

Có nên dẫn luật ra khi thương lượng không?

Không nên mở đầu bằng luật vì dễ khiến người nghe phải bảo vệ văn bản. Hãy nói điều mình lo và đề nghị kiểm cho đúng quy định hiện hành. Nếu cần ý kiến pháp lý, hỏi luật sư riêng.

Công ty nói hợp đồng mẫu không sửa được thì làm gì?

Bạn có thể đề nghị ghi vào phụ lục, xin thư xác nhận cách hiểu, xin đọc quy chế liên quan, hoặc thêm một ngoại lệ cho trường hợp bạn lo nhất. Sau đó mới quyết định ký hay không.

Nên đề nghị sửa qua thư hay gặp trực tiếp?

Kết hợp cả hai thường tốt nhất: trao đổi ngắn để hiểu mục đích, rồi gửi thư tóm tắt đề nghị kèm câu thay thế. Thư giúp hai bên có văn bản để đối chiếu.

Có nên nói đã có lời mời ở nơi khác để dễ được sửa không?

Chỉ nói nếu điều đó là thật và liên quan. Bịa một lời mời khác để gây sức ép là rủi ro lớn về uy tín, và không cần thiết khi đề nghị của bạn đã có lý do rõ ràng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138