ThuongThao.comThương Thảo
Cho từng nhóm người

Thực tập sinh lên nhân viên chính thức: thương lượng lương, thử việc và ngày bắt đầu

Được giữ lại sau kỳ thực tập là lúc thương lượng có lợi nhất: bạn đã có việc thật để dẫn chứng. Cách hỏi về thử việc, mức lương, ngày ký và câu nói mẫu.

Vietnamese intern with a lanyard talking with a team leader beside a window in an open office, both seen in profile with faces blurred, late afternoon warm light

Khi được giữ lại sau kỳ thực tập, bạn có một lợi thế mà người ứng tuyển ngoài không có: việc thật đã làm, người thật đã thấy. Hãy dùng nó để bàn bốn điểm cụ thể: có cần thử việc nữa không và bao lâu, mức lương chính thức, loại hợp đồng, và ngày bắt đầu tính. Đừng chỉ hỏi “em có được nhận không” rồi gật đầu với mọi thứ đi kèm.

Tình huống giả định xuyên suốt: Minh Khoa thực tập ba tháng ở bộ phận tiếp thị của một công ty bán lẻ tại TP Hồ Chí Minh, được trưởng nhóm gợi ý ở lại. Bài sẽ chỉ cách gom bằng chứng, hỏi về thử việc theo đúng luật, chọn lời nói khi đề nghị và ghi lại thoả thuận cho rõ.

Vì sao đây là lúc thương lượng có lợi nhất

Với một người ngoài, công ty phải đoán bạn làm được gì qua hồ sơ và vài buổi phỏng vấn. Với thực tập sinh, họ đã thấy bạn làm việc hằng ngày, biết bạn đến đúng giờ không, phản hồi góp ý ra sao, làm xong việc nào. Rủi ro tuyển nhầm của họ thấp hơn hẳn, và tiết kiệm được công đăng tin, sàng lọc, đào tạo lại.

Lợi thế đó có hạn sử dụng. Ngay khi bạn đã nói “dạ em đồng ý ở lại” mà chưa bàn gì, phần lớn sức nặng biến mất. Vì vậy Minh Khoa được khuyên trả lời trưởng nhóm theo kiểu: “Em rất muốn ở lại. Anh cho em hẹn một buổi để nói kỹ về vị trí, lương và hợp đồng nhé.” Câu này vừa nhận lời vừa mở đường cho cuộc nói chuyện thật.

Một lưu ý: lợi thế không có nghĩa là bạn được quyền đòi cao. Nó chỉ có nghĩa là bạn có bằng chứng để nói, và công ty có lý do để lắng nghe.

Gom bằng chứng từ kỳ thực tập

Trước buổi nói chuyện, dành một buổi tối viết lại những việc đã làm. Đừng tin vào trí nhớ của người quản lý, họ quản nhiều người và quên nhanh.

  1. Liệt kê mọi việc đã giao và đã xong, mỗi việc một dòng: làm gì, cho ai, mất bao lâu.
  2. Đánh dấu những việc bạn làm vượt phạm vi thực tập, ví dụ tự đứng một chiến dịch nhỏ thay vì chỉ hỗ trợ.
  3. Ghi lại kết quả đo được nếu có, như số bài đăng hoàn thành đúng hạn hay số khách phản hồi, chỉ dùng số bạn chắc chắn.
  4. Gom những lời khen hay góp ý bằng văn bản từ người hướng dẫn, kể cả tin nhắn ngắn.
  5. Viết một câu tổng kết: bạn đang làm được phần việc nào của một nhân viên chính thức.
  6. Chọn ra ba ý mạnh nhất để nói, phần còn lại để sẵn nếu được hỏi thêm.

Minh Khoa thấy mình đã tự soạn lịch đăng bài cho hai nhãn hàng trong tháng cuối, việc vốn của nhân viên chính thức. Đó là ý mạnh nhất của anh.

Hỏi về thử việc: những gì luật nói và những gì cần thoả thuận

Nhiều thực tập sinh nghĩ lên chính thức là ký hợp đồng ngay. Thực tế công ty có thể vẫn đề nghị thử việc. Bảng dưới tách phần luật đã quy định với phần hai bên tự thoả thuận.

Nội dungLuật đã quy địnhHai bên thoả thuận
Có thử việc hay khôngKhông bắt buộc, là thoả thuận của hai bênBạn có thể đề nghị bỏ hoặc rút ngắn vì đã thực tập
Thời gian tối đaViệc cần trình độ cao đẳng trở lên: tối đa 60 ngày; trung cấp, nhân viên nghiệp vụ: tối đa 30 ngàySố ngày cụ thể, có trừ thời gian đã thực tập không
Lương thử việcÍt nhất 85% lương của công việc đóMức cụ thể, có thể bằng luôn lương chính thức
Tiêu chí đạtKhông quy định chi tiếtNên hỏi rõ và xin ghi lại
Phụ cấp, phúc lợi khi thử việcKhông quy định chi tiếtHỏi rõ khoản nào áp dụng từ ngày nào

Với tình huống của Minh Khoa, lý do đề nghị rút ngắn thử việc rất rõ: công ty đã quan sát anh ba tháng. Nếu công ty vẫn giữ thử việc theo quy trình chung, có thể xin lương thử việc bằng lương chính thức như một cách bù lại.

Câu nói mẫu khi đề nghị

Mở đầu bằng việc đã làm, không bằng con số: “Ba tháng qua em đã tự lên lịch đăng bài cho hai nhãn hàng và hoàn thành đúng hạn. Em muốn tiếp tục phần việc đó ở vị trí chính thức.”

Đề nghị về thử việc: “Vì anh chị đã thấy em làm việc trong ba tháng, em xin đề nghị bỏ thời gian thử việc, hoặc nếu quy trình bắt buộc thì rút ngắn và giữ lương bằng mức chính thức. Anh chị thấy có được không ạ?”

Về lương: “Em đã tìm hiểu mức của vị trí tương tự, em mong ở khoảng từ A đến B, vì em đã làm được phần việc của nhân viên chính thức từ tháng thứ ba.” Thay A, B bằng khoảng bạn đã chuẩn bị, đừng đưa một con số trơ trọi.

Về giấy tờ: “Anh chị gửi giúp em thư mời hoặc bản hợp đồng để em đọc trước một ngày được không ạ?” Câu này nên luôn có, kể cả khi cuộc nói chuyện rất vui vẻ. Không khí thân thiện trong ba tháng thực tập không thay được một tờ giấy ghi rõ điều đã thống nhất.

Khi được mời ở lại nhưng ở một vị trí khác

Không hiếm trường hợp công ty muốn giữ bạn nhưng chỗ trống lại ở bộ phận khác, hoặc vị trí được mời rộng hơn, hẹp hơn phần việc bạn đã thực tập. Minh Khoa thực tập mảng nội dung, nhưng chỗ trống là chăm sóc khách hàng trên mạng, một việc gần mà không giống.

Khi đó, bằng chứng từ kỳ thực tập chỉ dùng được một phần, và bạn cần hỏi thêm vài điều trước khi bàn lương: mô tả công việc mới gồm những gì, ai là quản lý trực tiếp, có cơ hội quay lại mảng cũ không, và tiêu chí đánh giá thử việc ở vị trí mới là gì. Câu hỏi mẫu: “Em cảm ơn anh chị đã nghĩ tới em. Trước khi trả lời, em muốn hiểu rõ công việc hằng ngày ở vị trí này và người em sẽ làm cùng, anh chị chia sẻ giúp em được không ạ?”

Nếu vị trí mới khác nhiều, lý do xin rút ngắn thử việc yếu đi, vì công ty chưa thấy bạn làm việc đó. Đổi lại, bạn có thể xin một kế hoạch kèm cặp rõ ràng trong tháng đầu. Điều quan trọng là đừng nhận vị trí chỉ vì sợ mất chỗ, rồi ba tháng sau mới thấy không hợp.

Khi được đề nghị ký hợp đồng cộng tác thay vì hợp đồng lao động

Một số nơi đề nghị thực tập sinh ở lại theo dạng cộng tác viên hoặc hợp đồng dịch vụ một thời gian rồi mới ký hợp đồng lao động. Trước khi đồng ý, hãy hiểu khác biệt: hợp đồng lao động gắn với các quyền như bảo hiểm bắt buộc, ngày nghỉ, thời gian báo trước khi chấm dứt; còn hợp đồng cộng tác thường không có những quyền đó.

Bộ luật Lao động 2019 có nguyên tắc: dù gọi tên là gì, nếu nội dung thể hiện việc làm có trả lương, có sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên thì được coi là hợp đồng lao động. Nhưng áp nguyên tắc này vào trường hợp cụ thể là việc của luật sư hoặc cơ quan lao động, không nên tự kết luận.

Điều bạn làm được là hỏi thẳng: “Dạ em muốn hỏi vì sao vị trí này ký cộng tác trước, và đến khi nào thì chuyển sang hợp đồng lao động ạ?” Nếu câu trả lời mơ hồ, xin ghi mốc chuyển đổi vào văn bản. Một lời hứa chuyển đổi không có ngày cụ thể rất dễ kéo dài mãi. Minh Khoa may mắn được ký hợp đồng lao động ngay, nhưng bạn cùng khoá của anh đã làm cộng tác gần một năm mà không ai nhắc tới.

Chỗ thực tập sinh hay vướng

Ngại vì đã quá thân. Ba tháng ngồi cạnh nhau khiến bạn thấy nói chuyện tiền với người hướng dẫn là kỳ. Hãy tách rõ: người quyết định lương có thể là người khác, và việc bàn hợp đồng là bình thường với mọi nhân viên.

Coi phụ cấp thực tập là mốc. Phụ cấp thực tập thường được tính theo cách khác hẳn, không phải căn cứ để so lương chính thức. Đừng tự hạ khoảng mong muốn chỉ vì phụ cấp cũ thấp.

Không hỏi ngày bắt đầu tính. Có trường hợp thực tập sinh làm thêm vài tuần ở trạng thái lưng chừng trước khi ký. Hỏi rõ từ ngày nào bạn là nhân viên, từ ngày nào hưởng lương mới.

Nhận lời miệng rồi để đó. Nếu sau buổi nói chuyện không có văn bản, hãy gửi tin nhắn tóm tắt lại những gì đã thống nhất. Khi có văn bản, so từng dòng với tin nhắn đó.

Lo bị coi là vô ơn. Công ty giữ bạn lại vì bạn có ích cho họ. Hỏi kỹ điều kiện làm việc không làm mất đi sự biết ơn, chỉ làm thoả thuận rõ ràng hơn.

Ghi lại thoả thuận và tự kiểm trước khi ký

Sau buổi nói chuyện, Minh Khoa gửi trưởng nhóm một tin nhắn ngắn, rồi dùng nó làm danh sách để đối chiếu với bản hợp đồng. Bạn có thể làm theo các dòng sau:

  • Chức danh và bộ phận đúng như đã nói chưa.
  • Thời gian thử việc bao nhiêu ngày, có nằm trong giới hạn luật cho loại việc này không.
  • Lương thử việc bằng bao nhiêu phần trăm lương chính thức, có từ 85% trở lên không.
  • Lương chính thức ghi rõ là lương gộp hay thực nhận, có những phụ cấp nào.
  • Ngày bắt đầu hiệu lực của thoả thuận mới.
  • Loại hợp đồng sẽ ký sau thử việc và thời hạn.
  • Mốc xét lại lương nếu đã nói tới.

Nếu có điểm lệch, hỏi lại ngay trước khi ký, bằng giọng nhẹ nhàng: “Em thấy chỗ này hơi khác với buổi nói chuyện hôm trước, anh chị kiểm giúp em nhé.” Phần lớn lệch lạc là do soạn theo mẫu, không phải cố ý. Còn những thắc mắc pháp lý sâu hơn về hợp đồng, hãy hỏi luật sư hoặc cơ quan lao động địa phương.

Câu hỏi thường gặp

Thực tập xong được giữ lại có phải thử việc nữa không?

Thử việc là thoả thuận của hai bên, không bắt buộc. Bạn có thể đề nghị bỏ hoặc rút ngắn vì công ty đã quan sát bạn trong kỳ thực tập. Nếu vẫn thử việc, thời gian không được vượt giới hạn luật cho loại việc đó.

Thời gian thực tập có được trừ vào thời gian thử việc không?

Luật không tự động trừ, nên đây là điều cần thoả thuận. Bạn có thể đưa kỳ thực tập làm lý do để xin rút ngắn, và nhớ ghi số ngày thử việc đã thống nhất vào văn bản.

Lương thử việc sau thực tập thấp nhất là bao nhiêu?

Bộ luật Lao động 2019 quy định lương thử việc ít nhất bằng 85% lương của công việc đó. Hai bên hoàn toàn có thể thoả thuận cao hơn, kể cả bằng mức chính thức.

Có nên lấy phụ cấp thực tập làm mốc để xin lương không?

Không nên. Phụ cấp thực tập thường tính theo cách khác và không phản ánh giá trị một nhân viên chính thức. Hãy dựa vào mức công khai của vị trí tương tự và việc bạn đã làm được.

Được mời ở lại nhưng chưa có văn bản thì nên làm gì?

Hãy gửi tin nhắn tóm tắt những gì đã thống nhất và xin thư mời hoặc bản hợp đồng để đọc trước. Khi nhận văn bản, đối chiếu từng điểm với tin nhắn đó rồi mới ký.

Nếu công ty không đồng ý điều gì thì có nên vẫn ở lại không?

Hãy xem điều nào là quan trọng nhất với bạn. Nếu lương đủ sống, công việc phù hợp và mọi điều được ghi rõ, ở lại vẫn hợp lý dù không được hết những gì đề nghị.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138