ThuongThao.comThương Thảo
Cho từng nhóm người

Đổi ngành có phải chấp nhận lương thấp: cách thương lượng khi bắt đầu lại

Đổi ngành thường kéo lương xuống một khoảng, nhưng không phải xuống hết. Cách tách kỹ năng mang sang được, bàn thời gian học việc và mốc xét lại có ghi rõ.

Vietnamese man in his early thirties carrying a backpack, entering a modern co-working space for his new job, shot from behind at the doorway, cool morning light

Không nhất thiết. Người đổi ngành thường phải nhận mức thấp hơn người đã có kinh nghiệm đúng ngành, nhưng không phải bắt đầu như sinh viên mới ra trường: những kỹ năng mang sang được là lý do chính đáng để xin ở giữa khoảng, kèm một mốc xét lại sớm có ghi rõ. Phần mất đi nằm ở kiến thức chuyên ngành; phần giữ lại là cách làm việc, cách xử lý con người, kinh nghiệm chịu trách nhiệm.

Tình huống giả định: anh Đức, ba mươi mốt tuổi, làm bán hàng điện máy tám năm ở Đà Nẵng, chuyển sang chăm sóc khách hàng cho một công ty phần mềm. Bài giúp bạn tách kỹ năng nào được tính, kỹ năng nào không; bàn về thời gian học việc; và chọn giữa ba hướng thương lượng tuỳ hoàn cảnh.

Kỹ năng nào mang sang được, kỹ năng nào không

Bước đầu là thành thật với chính mình. Anh Đức lập bảng này trước khi đi phỏng vấn, và nó quyết định cả cách anh nói về lương.

Kỹ năng từ nghề cũDùng được ở nghề mới?Cách nói khi thương lượng
Xử lý khách khó tính, khiếu nạiCó, gần như nguyên vẹnKể một trường hợp cụ thể đã giải quyết
Giải thích sản phẩm kỹ thuật cho người không rànhCóNhấn vào việc làm khách hiểu, không phải bán
Đạt chỉ tiêu doanh sốMột phầnNói về sự bền bỉ, không đem doanh số ra so
Hiểu sâu dòng sản phẩm điện máyKhôngKhông dùng làm lý do
Quản lý ca, kèm nhân viên mớiCó, nếu vị trí có kèm ngườiNêu nếu mô tả công việc có nhắc tới
Dùng phần mềm quản lý khách hàng của cửa hàngMột phầnNói đã quen với việc ghi chép khách, sẽ học công cụ mới nhanh

Sai lầm hay gặp là tính hết tám năm vào kinh nghiệm. Người tuyển dụng sẽ tự trừ đi phần không liên quan, và nếu bạn không tự trừ trước, bạn trông như không hiểu ngành mới.

Tự chuẩn bị khoảng lương khi đổi ngành

Người đổi ngành khó tìm mốc hơn người trong ngành, vì không có đồng nghiệp cũ để hỏi. Anh Đức làm theo các bước dưới đây trong một tuần trước buổi phỏng vấn thứ hai.

  1. Tìm tin tuyển dụng của đúng vị trí ở ngành mới, cùng tỉnh, ghi lại những tin có ghi khoảng lương; bỏ qua tin chỉ ghi “thoả thuận”.
  2. Chia thành hai nhóm: tin dành cho người chưa có kinh nghiệm và tin yêu cầu một đến hai năm kinh nghiệm.
  3. Hỏi hai ba người đang làm ở ngành mới, qua bạn bè giới thiệu, về cách công ty họ tính lương cho người mới vào nghề, không cần hỏi con số của riêng họ.
  4. Đặt khoảng mong muốn nằm giữa hai nhóm trên nếu bạn có kỹ năng mang sang được, sát nhóm đầu nếu bạn học lại gần như từ đầu.
  5. Viết ra mức tối thiểu gia đình cần trong thời gian học việc. Nếu khoảng mong muốn thấp hơn mức này, bạn cần một kế hoạch dự phòng trước khi nhận việc.
  6. Ghi một câu lý do cho đầu trên của khoảng, gắn với một kỹ năng cụ thể trong bảng ở trên.

Kết quả là một khoảng có hai đầu đều nói được lý do. Khi bị hỏi “vì sao anh mong mức này”, anh Đức chỉ cần đọc lại câu đã viết.

Ba hướng thương lượng, chọn theo hoàn cảnh

Hướng một: xin ở giữa khoảng, dựa vào kỹ năng mang sang. Dùng khi bạn có ít nhất hai kỹ năng ở cột “Có” và vị trí cần đúng những kỹ năng đó. Anh Đức chọn hướng này vì công việc chăm sóc khách hàng đòi đúng thứ anh đã làm tám năm.

Hướng hai: chấp nhận mức thấp lúc đầu, đổi lấy mốc xét lại sớm. Dùng khi bạn gần như phải học lại từ đầu, ví dụ từ kế toán sang thiết kế. Thay vì đòi mức cao không có căn cứ, xin một buổi xét lại sau ba hoặc sáu tháng với tiêu chí rõ ràng.

Hướng ba: đổi một phần lương lấy cơ hội học. Dùng khi công ty có chương trình đào tạo, có người kèm, hoặc hỗ trợ học phí một khoá cần thiết. Giá trị của việc được học đúng thứ cần cho ngành mới đôi khi lớn hơn chênh lệch lương vài tháng.

Ba hướng không loại trừ nhau. Nhiều người kết hợp hướng một với một mốc xét lại, hoặc hướng hai với một khoản hỗ trợ học. Điều quan trọng là bạn biết mình đang chọn gì, thay vì để công ty chọn giùm.

Câu nói mẫu cho người đổi ngành

Khi được hỏi vì sao lương mong muốn không thấp như người mới: “Em biết em mới với ngành phần mềm, nên em không tính tám năm bán hàng như kinh nghiệm đúng ngành. Nhưng phần xử lý khách khiếu nại và giải thích kỹ thuật cho người không rành, em đã làm hằng ngày. Vì vậy em mong ở khoảng giữa của vị trí này.”

Khi đề nghị mốc xét lại: “Nếu mức khởi điểm khó thay đổi, em xin một buổi xét lại sau ba tháng, với tiêu chí anh chị đặt ra từ đầu, ví dụ thời gian xử lý yêu cầu hay mức hài lòng của khách.”

Khi được hỏi có ngại làm cùng người trẻ hơn: “Dạ không ạ. Ở ngành này các bạn có kinh nghiệm hơn em, em sẵn sàng học. Em cũng có kinh nghiệm làm việc với khách mà em nghĩ sẽ có ích cho nhóm.”

Câu này anh Đức chuẩn bị nhưng không phải dùng tới. Dù vậy, có sẵn câu trả lời giúp anh bình tĩnh khi bị hỏi bất ngờ.

Chỗ người đổi ngành hay sai

Tự hạ mình quá mức. Nói “em mới hoàn toàn, lương bao nhiêu cũng được” khiến công ty đưa mức thấp nhất, và khiến kỹ năng thật của bạn bị bỏ qua.

Đem lương cũ ra làm mốc. Lương ở ngành cũ không phải căn cứ ở ngành mới. Nếu được hỏi lương cũ, bạn có quyền nói lịch sự rằng mình muốn bàn dựa trên vị trí mới; còn nếu nói thì nói đúng sự thật, không thổi lên.

Không hỏi về đào tạo. Người đổi ngành cần học nhiều nhất, nhưng lại hay ngại hỏi công ty dạy gì. Câu hỏi về người kèm, tài liệu, thời gian học việc là câu hỏi chính đáng.

Ôm hết mọi việc để chứng tỏ. Tháng đầu nhận quá nhiều việc vượt phạm vi để chứng minh mình xứng đáng thường dẫn đến kiệt sức và sai sót. Làm tốt phạm vi đã thoả thuận mới là bằng chứng thật cho buổi xét lại.

Quên kiểm tra thời gian thử việc. Thử việc theo luật có giới hạn tuỳ trình độ công việc, ví dụ tối đa 60 ngày với việc cần trình độ cao đẳng trở lên. Hỏi rõ ngày kết thúc và tiêu chí đạt.

Những thứ ngoài lương đáng bàn với người đổi ngành

Khi mức lương khó nhích, người đổi ngành vẫn còn nhiều thứ để bàn, và vài thứ trong đó có giá trị hơn tiền trong năm đầu.

  • Thời gian học việc có người kèm. Hỏi ai kèm, trong bao lâu, có lịch gặp định kỳ không. Một người kèm tốt rút ngắn thời gian bạn tự mò.
  • Hỗ trợ một khoá học cần thiết. Nếu ngành mới cần một chứng chỉ hay khoá ngắn, xin công ty hỗ trợ học phí hoặc cho nghỉ để học. Hỏi kỹ có cam kết làm việc bao lâu đi kèm không, và nếu nghỉ sớm thì phải hoàn lại thế nào.
  • Phạm vi công việc trong ba tháng đầu. Thoả thuận rõ bạn được giao những gì, tránh bị giao việc của người có kinh nghiệm mà vẫn trả mức của người mới.
  • Lịch làm hợp lý trong lúc học thêm buổi tối. Nếu bạn đang học thêm, xin không xếp ca muộn vào những ngày học.
  • Cơ hội chuyển vị trí trong công ty. Hỏi xem người làm tốt ở vị trí này thường đi tiếp sang đâu. Câu trả lời cho bạn biết công việc có phải là bậc thang hay chỉ là chỗ đứng yên.

Chọn hai trong số này để bàn, cùng với lương. Bàn cả năm thứ một lúc dễ làm cuộc nói chuyện dài và rối.

Sau khi nhận việc: chuẩn bị cho buổi xét lại

Thương lượng của người đổi ngành không dừng ở ngày ký. Buổi xét lại mới là nơi bạn lấy lại phần đã nhường. Anh Đức làm thế này:

  1. Ngay tuần đầu, hỏi quản lý tiêu chí cụ thể sẽ dùng cho buổi xét lại, ghi lại bằng thư.
  2. Mỗi tuần ghi ba dòng: việc gì đã làm, việc gì đã học, khó khăn gì.
  3. Giữa kỳ, xin một buổi trao đổi ngắn để biết mình đang đi đúng hướng chưa.
  4. Gom những phản hồi tốt của khách hoặc đồng nghiệp, chỉ dùng phản hồi thật.
  5. Hai tuần trước mốc xét lại, gửi thư nhắc lịch, kèm bản tóm tắt kết quả theo đúng tiêu chí đã thống nhất.
  6. Trong buổi xét lại, nói theo tiêu chí, không nói theo cảm giác cố gắng.

Nếu buổi xét lại không đạt như mong muốn, hỏi cụ thể cần cải thiện gì và hẹn mốc tiếp theo. Một lần “chưa” có lộ trình rõ vẫn tốt hơn một lời hứa chung chung.

Câu tự hỏi trước khi gật đầu

Người đổi ngành dễ gật đầu vì vui được nhận. Mấy câu này giúp bạn dừng lại một nhịp:

  • Mức lương này có đủ chi tiêu tối thiểu của gia đình trong khoảng thời gian học việc không, và bạn có khoản dự phòng bao lâu?
  • Mốc xét lại có ghi bằng văn bản chưa, hay chỉ là câu nói trong buổi phỏng vấn?
  • Công ty dạy bạn những gì, ai kèm, trong bao lâu?
  • Nếu sau một năm bạn vẫn ở mức này, bạn có chấp nhận được không?
  • Đây có phải đúng ngành bạn muốn đi tiếp, hay chỉ là một bước tạm thoát khỏi nghề cũ?

Câu cuối khó nhất. Nếu câu trả lời là bước tạm, hãy đặt cho mình một mốc tự đánh giá, để không trôi theo một việc mà mình không định làm lâu. Viết mốc đó vào sổ tay, cạnh mức tối thiểu bạn cần, và mở ra xem lại vào đúng ngày đã hẹn với chính mình.

Câu hỏi thường gặp

Đổi ngành có bắt buộc phải nhận lương như người mới ra trường không?

Không bắt buộc. Nếu bạn có kỹ năng dùng được ngay ở vị trí mới, như xử lý khách hàng hay quản lý công việc, đó là lý do chính đáng để xin mức cao hơn người mới hoàn toàn, dù vẫn thấp hơn người đã có kinh nghiệm đúng ngành.

Có nên nói lương ở công việc cũ khi đổi ngành không?

Lương cũ không phải căn cứ ở ngành mới. Bạn có thể lịch sự đề nghị bàn dựa trên vị trí mới. Nếu quyết định nói, hãy nói đúng sự thật, không thổi lên, vì thông tin sai dễ bị phát hiện và làm mất uy tín.

Làm sao biết kỹ năng nào của nghề cũ được tính?

So từng kỹ năng với mô tả công việc mới. Kỹ năng nào xuất hiện trong mô tả và bạn đã làm hằng ngày thì được tính. Kiến thức chuyên ngành cũ thường không được tính, đừng dùng làm lý do.

Chấp nhận lương thấp lúc đầu thì làm sao để được tăng?

Xin một mốc xét lại có ngày và tiêu chí rõ ràng ngay lúc nhận việc, ghi lại bằng văn bản. Sau đó ghi chép kết quả hằng tuần để có bằng chứng khi tới mốc.

Đổi ngành ở tuổi ba mươi có quá muộn để thương lượng không?

Không. Ở tuổi này bạn thường có lợi thế về cách làm việc, sự bền bỉ và kinh nghiệm với con người. Điều cần là nói rõ những lợi thế đó gắn với vị trí mới như thế nào.

Có nên đổi một phần lương lấy cơ hội được đào tạo không?

Nên cân nhắc nếu khoá đào tạo hoặc người kèm giúp bạn nắm đúng thứ cần cho ngành mới, và mức lương vẫn đủ chi tiêu tối thiểu. Hãy hỏi rõ nội dung đào tạo và có ràng buộc gì đi kèm không.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138