ThuongThao.comThương Thảo
Hợp đồng làm tự do, cộng tác

Thoả thuận nghiệm thu khi làm tự do: tiêu chí, hạn phản hồi và lúc coi như đã duyệt

Viết tiêu chí nghiệm thu đo được, đặt hạn khách phản hồi, điều khoản quá hạn coi như đã duyệt, và tách lỗi bảo hành khỏi yêu cầu mới sau khi giao.

Young Vietnamese man web developer and a middle aged client sitting side by side at a café table, looking at a closed laptop, viewed from behind, warm indoor light

Nghiệm thu chỉ bảo vệ được người làm tự do khi có ba thứ được thoả thuận trước: tiêu chí đo được, thời hạn khách phải phản hồi, và điều gì xảy ra khi quá hạn mà khách im lặng. Thiếu một trong ba, khoản tiền cuối thường bị treo vì một câu “để anh xem thêm”.

Tình huống giả định: anh Quân, lập trình web tự do ở Hải Phòng, làm xong trang bán hàng cho một xưởng gỗ. Khách đã dùng trang được ba tuần nhưng chưa “nghiệm thu”, và khoản cuối chưa về. Bài đưa ra bảng viết lại tiêu chí mơ hồ thành tiêu chí đo được, các bước nghiệm thu, câu nói mẫu và cách tách lỗi bảo hành khỏi yêu cầu mới.

Vì sao nghiệm thu là chỗ khoản tiền cuối hay bị treo

Phần lớn thoả thuận làm tự do ghi khoản cuối “thanh toán khi nghiệm thu”. Nghe hợp lý, nhưng nếu không ghi nghiệm thu là gì và bao giờ, khách có thể dùng sản phẩm mà không bao giờ nói “đã duyệt”. Không phải khách nào cũng cố ý; nhiều người chỉ bận, hoặc nghĩ còn vài chỗ muốn đổi, hoặc đơn giản là thấy không cần vội vì sản phẩm đã chạy.

Với anh Quân, trang web đã nhận đơn từ tuần đầu. Mỗi lần anh hỏi về nghiệm thu, khách lại gửi thêm một ý: thêm mục khuyến mãi, đổi màu nút, thêm cổng thanh toán. Những thứ đó không có trong danh sách chức năng ban đầu, nhưng vì thoả thuận không ghi rõ tiêu chí, ranh giới giữa “chưa xong” và “muốn thêm” bị xoá nhoà.

Nghiệm thu đúng nghĩa là một cái mốc: đến đây, sản phẩm khớp với những gì đã thống nhất, phần tiền tương ứng đến hạn trả, và mọi yêu cầu sau đó là việc mới hoặc bảo hành. Viết rõ mốc này là việc của bạn, vì bạn là người chịu thiệt nếu nó mơ hồ.

Viết lại tiêu chí mơ hồ thành tiêu chí đo được

Tiêu chí tốt là thứ hai người khác nhau nhìn vào đều kết luận giống nhau. Anh Quân viết lại danh sách cũ của mình như sau:

Tiêu chí mơ hồTiêu chí đo được
Trang web chạy ổn địnhMở được trên điện thoại và máy tính bằng các trình duyệt phổ biến, các trang chính tải trong vài giây với kết nối thông thường
Đẹp, chuyên nghiệpĐúng với bản thiết kế khách đã duyệt ở bước phác
Có chức năng bán hàngKhách thêm được sản phẩm, đặt được đơn, chủ shop nhận được thông báo đơn mới
Dễ quản trịChủ shop tự thêm, sửa, ẩn sản phẩm sau một buổi hướng dẫn
Bàn giao đầy đủBàn giao tài khoản quản trị, mã nguồn, hướng dẫn ngắn bằng chữ

Chữ “đẹp” không nên nằm trong tiêu chí nghiệm thu, vì nó không bao giờ xong. Cái đẹp được chốt ở bước duyệt thiết kế; khi nghiệm thu, chỉ hỏi sản phẩm có đúng bản đã duyệt hay không. Với nghề viết, dịch, thiết kế, cách làm tương tự: tiêu chí là đúng đề cương, đúng thuật ngữ đã thống nhất, đúng số lượng và định dạng giao.

Nghiệm thu ở các nghề khác ngoài làm web

Cùng một cách nghĩ áp cho nhiều nghề, chỉ khác cái được đo. Bảng dưới gợi ý tiêu chí và cách kiểm cho vài nghề làm tự do phổ biến:

NghềTiêu chí nghiệm thu nên ghiKhách kiểm bằng cách nào
Viết nội dungĐúng đề cương đã duyệt, đủ số bài, đúng độ dài trong khoảng thống nhấtĐối chiếu đề cương, đếm bài
Dịch thuậtĐủ văn bản gốc, đúng bảng thuật ngữ, đúng định dạng giaoĐối chiếu số trang, dò bảng thuật ngữ
Thiết kếĐúng hướng đã duyệt, đủ các tệp và kích thước liệt kêMở từng tệp theo danh sách bàn giao
Dựng videoĐúng kịch bản, độ dài, định dạng xuấtXem bản xuất trên thiết bị sẽ phát
Kế toán, sổ sáchĐủ chứng từ trong kỳ đã nhận, báo cáo đúng mẫu thống nhấtĐối chiếu danh sách chứng từ đã giao

Điểm chung là tiêu chí luôn dựa vào một thứ đã có từ trước: đề cương, bảng thuật ngữ, bản phác đã duyệt, danh sách bàn giao. Nếu thứ đó chưa có, việc đầu tiên khi nhận dự án là làm ra nó và xin khách xác nhận, vì không có nó thì không có gì để nghiệm thu theo.

Hạn phản hồi và điều khoản “quá hạn coi như đã duyệt”

Điều khoản quan trọng nhất trong phần nghiệm thu thường chỉ có một câu: “Bên đặt hàng phản hồi trong vòng bảy ngày làm việc kể từ khi nhận bản giao. Quá thời hạn trên mà không có phản hồi bằng văn bản về điểm chưa đạt so với tiêu chí, sản phẩm được coi là đã nghiệm thu.” Số ngày tuỳ loại việc; quan trọng là có số ngày, và phản hồi phải chỉ ra điểm chưa đạt so với tiêu chí, không phải ý muốn mới.

Một chi tiết khác: nếu khách đã đưa sản phẩm vào dùng thật, như đăng bài, phát hành, bán hàng trên trang, thì nên ghi rằng việc đó cũng được coi là nghiệm thu, ít nhất với phần đã dùng. Khách khó lòng nói trang web chưa đạt khi họ đã nhận đơn trên đó ba tuần.

Khi đề nghị điều khoản này, nhiều khách thấy hợp lý ngay vì nó cũng ép chính bạn: bạn phải giao đúng tiêu chí đã ghi. Nếu khách lo bị “ép duyệt”, bạn có thể kéo dài số ngày hoặc thêm một vòng sửa sau phản hồi, nhưng đừng bỏ câu “quá hạn coi như đã duyệt”. Đó là câu duy nhất giữ cho khoản tiền cuối có ngày đến. Hiệu lực pháp lý của từng câu chữ còn tuỳ hoàn cảnh cụ thể; với hợp đồng giá trị lớn, nên nhờ người có chuyên môn đọc lại.

Các bước nghiệm thu một dự án

Anh Quân dùng trình tự này cho mọi dự án sau trang bán hàng của xưởng gỗ:

  1. Trước khi giao, tự kiểm theo đúng danh sách tiêu chí, đánh dấu từng dòng đã đạt.
  2. Gửi bản giao kèm danh sách tiêu chí và ghi chú cách kiểm từng dòng, để khách không phải đoán phải xem gì.
  3. Ghi rõ ngày giao và ngày hết hạn phản hồi ngay trong tin nhắn giao.
  4. Nhận phản hồi: tách thành hai cột, “chưa đạt tiêu chí” và “yêu cầu mới”. Sửa cột thứ nhất, báo giá cột thứ hai.
  5. Sau khi sửa xong các điểm chưa đạt, gửi lại và xin xác nhận nghiệm thu bằng một tin nhắn hoặc thư ngắn.
  6. Gửi đề nghị thanh toán khoản cuối cùng ngày nhận xác nhận, hoặc ngay sau ngày hết hạn phản hồi nếu khách im lặng.

Biên bản nghiệm thu không cần phức tạp. Một thư ngắn ghi tên dự án, ngày giao, danh sách tiêu chí đã đạt và câu “hai bên xác nhận nghiệm thu” là đủ cho phần lớn dự án nhỏ. Doanh nghiệp cần mẫu riêng cho kế toán thì dùng mẫu của họ.

Câu nói mẫu quanh chuyện nghiệm thu

Khi giao bản cuối: “Em gửi anh bản hoàn thiện kèm danh sách tiêu chí mình đã thống nhất, mỗi dòng có ghi cách kiểm. Anh xem giúp em trong bảy ngày làm việc, đến hết ngày hai mươi ạ.”

Khi khách gửi yêu cầu mới lẫn vào góp ý: “Em tách ra hai phần ạ: ba điểm này chưa đúng tiêu chí, em sửa ngay. Hai ý còn lại là chức năng mới, em gửi báo giá riêng để anh cân nhắc, không ảnh hưởng nghiệm thu phần đã làm.”

Khi đã quá hạn mà khách im lặng: “Theo thoả thuận, hạn phản hồi đã qua từ thứ Sáu nên dự án được coi là đã nghiệm thu. Em gửi anh đề nghị thanh toán khoản cuối. Nếu anh cần chỉnh gì nhỏ, em vẫn hỗ trợ trong thời gian bảo hành ạ.”

Khi khách đã dùng sản phẩm nhưng chưa xác nhận: “Trang đã nhận đơn được ba tuần, em hiểu là phần chức năng đã ổn. Anh xác nhận nghiệm thu giúp em để em hoàn tất hồ sơ ạ.” Nói sự việc, không trách.

Sau nghiệm thu: bảo hành khác yêu cầu mới thế nào

Điều khoản bảo hành giữ cho khách yên tâm duyệt, nhưng phải có ranh giới. Anh Quân ghi:

  • Thời gian bảo hành cụ thể, ví dụ ba mươi ngày kể từ nghiệm thu.
  • Bảo hành gồm: lỗi làm sản phẩm không đạt tiêu chí đã nghiệm thu, ví dụ nút đặt hàng không chạy trên một trình duyệt phổ biến.
  • Bảo hành không gồm: thay đổi theo ý mới, chức năng mới, lỗi do bên khác sửa mã hoặc do dịch vụ bên ngoài thay đổi.
  • Thời gian phản hồi lỗi bảo hành, ví dụ trong hai ngày làm việc.
  • Sau thời gian bảo hành, hỗ trợ tính theo giờ hoặc theo gói duy trì hằng tháng nếu khách muốn.

Danh sách này giúp anh Quân trả lời được mọi yêu cầu sau nghiệm thu chỉ bằng một câu: “Cái này nằm trong bảo hành, em làm ngay” hoặc “Cái này là chức năng mới, em báo giá ạ.” Khách không cảm thấy bị từ chối, vì ranh giới đã có từ trước.

Những chỗ hay sai

Để tiêu chí là “khách hài lòng”. Sự hài lòng không có điểm dừng. Hài lòng là mục tiêu làm việc, không phải tiêu chí nghiệm thu.

Sửa luôn các yêu cầu mới cho xong chuyện. Làm vậy một lần thì khách sẽ coi đó là phần của dự án, và mốc nghiệm thu lùi mãi.

Không ghi ngày giao. Không có ngày giao thì không tính được hạn phản hồi. Mỗi lần giao, ghi rõ ngày trong tin nhắn.

Bàn giao toàn bộ trước khi nhận khoản cuối. Với việc có tài khoản, mã nguồn, tệp gốc, nhiều người thoả thuận bàn giao quyền quản trị đầy đủ cùng lúc với thanh toán khoản cuối. Điều này cần ghi từ đầu, không dùng làm đòn ép giữa chừng.

Đe doạ thay vì nhắc. Nói “không trả thì em khoá trang” khi chưa có điều khoản nào cho phép là tự đẩy mình vào thế sai. Nhắc theo thoả thuận, và hỏi người có chuyên môn nếu khách không trả.

Câu hỏi thường gặp

Khách không chịu ký biên bản nghiệm thu thì làm sao?

Nếu thoả thuận có điều khoản quá hạn coi như đã duyệt, gửi thư nêu rõ ngày giao, ngày hết hạn và đề nghị thanh toán. Nếu không có điều khoản đó, xin khách chỉ ra điểm chưa đạt cụ thể; khách không nêu được điểm nào thì đó là cơ sở để đề nghị nghiệm thu.

Hạn phản hồi nên để bao nhiêu ngày?

Đủ để khách xem kỹ nhưng không quá dài để khoản cuối bị treo. Với việc nhỏ, ba đến năm ngày làm việc thường là đủ; việc lớn có thể lâu hơn. Quan trọng là có con số cụ thể và ghi rõ tính từ ngày nào.

Khách tìm ra lỗi sau khi đã nghiệm thu thì có phải sửa miễn phí không?

Nếu lỗi làm sản phẩm không đạt tiêu chí đã nghiệm thu và còn trong thời gian bảo hành, nên sửa miễn phí. Nếu là thay đổi theo ý mới hoặc quá thời gian bảo hành, đó là việc mới và tính phí theo thoả thuận.

Có nên nghiệm thu từng phần không?

Nên với dự án dài hoặc có nhiều phần độc lập. Nghiệm thu từng phần giúp tiền về đều theo mốc và tránh tình trạng một chi tiết nhỏ cuối cùng giữ lại toàn bộ khoản tiền của cả dự án.

Tin nhắn xác nhận nghiệm thu có đủ giá trị không?

Với dự án nhỏ, một tin nhắn hoặc thư điện tử ghi rõ xác nhận nghiệm thu là bằng chứng có ích, nên lưu lại cẩn thận. Với dự án giá trị lớn hoặc khách là doanh nghiệp, nên có biên bản theo mẫu hai bên thống nhất và hỏi người có chuyên môn khi cần.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138