ThuongThao.comThương Thảo
Thoả thuận khi nghỉ việc

Hoa hồng chưa thu tiền khi nghỉ việc: thoả thuận phần của mình trước ngày cuối

Người làm bán hàng nghỉ việc khi còn đơn đã ký chưa thu tiền, khách đang chốt dở. Cách lập danh sách, đọc chính sách hoa hồng và thoả thuận phần của mình.

Vietnamese saleswoman walking out of a glass showroom entrance carrying a tote bag, looking back over her shoulder at the building, bright morning sun, street level wide shot

Nếu bạn làm bán hàng và sắp nghỉ, hãy thoả thuận bằng chữ về từng đơn đã ký nhưng chưa thu tiền, từng khách đang chốt dở và cách tính phần của mình trước ngày làm việc cuối; sau ngày đó, bạn gần như không còn vị thế để bàn. Căn cứ là chính sách hoa hồng của công ty và những gì hợp đồng ghi; nơi nào chính sách im lặng thì đó chính là chỗ cần thương lượng.

Chuyện hoa hồng khi nghỉ dễ thành mất lòng vì hai bên nhìn cùng một đơn hàng theo hai cách: bạn thấy công sức mấy tháng của mình, công ty thấy rủi ro khách chưa trả và người tiếp nhận cũng phải chăm sóc tiếp. Bài này giúp bạn lập danh sách đơn, đọc đúng các dòng trong chính sách, đề xuất cách chia hợp lý và giữ cho cuộc nói chuyện đi tới kết quả.

Vì sao hoa hồng là khoản dễ vướng nhất khi nghỉ

Tình huống giả định: anh Khoa, nhân viên kinh doanh thiết bị y tế ở TP Hồ Chí Minh, báo nghỉ vào giữa tháng. Trong danh sách của anh có ba hợp đồng đã ký, khách mới trả đợt đầu; hai khách đang thương lượng giá, dự kiến chốt trong tháng tới; và một khách lớn anh theo gần một năm, vừa hẹn lịch đấu thầu. Theo thói quen của công ty, hoa hồng được tính khi tiền về tài khoản. Nếu không thoả thuận gì, phần lớn công sức của anh sẽ thành hoa hồng của người khác, hoặc không của ai.

Khác với lương tính theo ngày công, hoa hồng gắn với những sự kiện xảy ra rải rác: ký hợp đồng, giao hàng, xuất hoá đơn, thu tiền, hết thời hạn đổi trả. Chính sách mỗi nơi chọn một mốc khác nhau để tính, và rất nhiều chính sách không nói gì về người đã nghỉ. Khoảng trống đó thường được lấp bằng cách hiểu có lợi cho bên đang giữ tiền.

Vì vậy việc đầu tiên không phải là đòi, mà là làm cho mọi thứ nhìn thấy được: đơn nào ở giai đoạn nào, chính sách nói gì, và phần nào chưa có quy định. Khi mọi thứ đã nằm trên một bảng, cuộc nói chuyện chuyển từ cảm giác sang dữ kiện, và dễ đi tới thoả thuận hơn nhiều.

Lập danh sách đơn theo giai đoạn

Anh Khoa lập bảng dưới đây trước khi gặp trưởng phòng. Mỗi đơn một dòng, cột cuối để trống chờ thoả thuận. Bạn có thể dùng đúng các cột này.

Giai đoạn của đơnBằng chứng nên kèmCách xử lý thường được đề xuất
Đã thu đủ tiền trước ngày nghỉPhiếu thu, sao kê do kế toán xác nhậnTính đủ theo chính sách, trả cùng lương tháng cuối
Đã ký, thu một phầnHợp đồng, lịch thanh toánTính theo phần đã thu, phần còn lại trả khi tiền về hoặc chia với người tiếp nhận
Đã ký, chưa thu đồng nàoHợp đồng, biên bản giao hàngThoả thuận tỷ lệ và hạn trả khi khách thanh toán
Đang chốt, chưa kýEmail báo giá, biên bản làm việcThường không tính, nhưng có thể đề nghị một phần nếu ký trong thời gian ngắn sau khi nghỉ
Khách tiềm năng dài hạnLịch sử liên hệBàn giao trọn cho người tiếp nhận, không đòi hoa hồng

Dòng cuối quan trọng không kém: tự đề nghị bàn giao trọn những khách chưa có gì cụ thể cho thấy bạn công bằng, và khiến các đề nghị ở những dòng trên được lắng nghe hơn.

Đọc chính sách hoa hồng: tìm đúng năm câu

Chính sách hoa hồng có thể nằm trong hợp đồng, phụ lục, quy chế lương thưởng, hoặc chỉ là một email đầu năm của giám đốc kinh doanh. Gom hết lại và tìm câu trả lời cho năm câu hỏi:

  • Mốc tính hoa hồng là ký hợp đồng, xuất hoá đơn hay thu tiền?
  • Điều kiện "đang làm việc": có câu nào nói người đã nghỉ không được nhận hoa hồng phát sinh sau ngày nghỉ không?
  • Thu hồi hoa hồng: nếu khách huỷ, trả hàng hay không trả tiền, phần đã nhận có bị trừ lại không, trong thời hạn bao lâu?
  • Chia hoa hồng: khi hai người cùng tham gia một đơn, tỷ lệ chia được quy định ra sao?
  • Kỳ trả: hoa hồng trả theo tháng, theo quý hay sau khi đối chiếu cuối năm?

Nếu chính sách nói rõ người đã nghỉ không được nhận phần phát sinh sau ngày nghỉ, cuộc thương lượng của bạn sẽ là xin một ngoại lệ có lý do, không phải đòi một quyền. Nếu chính sách im lặng, bạn đang đề xuất cách lấp khoảng trống. Hai giọng nói khác nhau, và nên chọn đúng giọng ngay từ câu đầu.

Trình tự thoả thuận trước ngày cuối

Thời gian tốt nhất để làm việc này là trong tuần đầu sau khi báo nghỉ, khi mọi người còn đủ thời gian và chưa có ai cảm thấy bị dồn.

  1. Xin kế toán đối chiếu danh sách đơn và số tiền đã thu đến ngày gần nhất. Con số do kế toán xác nhận thì ít ai tranh cãi.
  2. Gửi trưởng phòng bảng đơn theo giai đoạn, kèm đề xuất xử lý cho từng nhóm.
  3. Đề xuất người tiếp nhận cho từng khách và lịch giới thiệu khách với người tiếp nhận. Việc này cho thấy bạn quan tâm tới khách, không chỉ tới hoa hồng.
  4. Gặp trưởng phòng đi qua từng dòng. Dòng nào chưa thống nhất thì ghi lại lý do và người sẽ quyết.
  5. Đưa kết quả vào biên bản bàn giao hoặc thoả thuận nghỉ việc: tên khách hoặc mã hợp đồng, tỷ lệ, điều kiện, hạn trả, tài khoản nhận.
  6. Hẹn một mốc kiểm tra sau khi nghỉ, ví dụ cuối quý, để đối chiếu các khoản đã thu.

Bước cuối hay bị quên. Khi đã nghỉ, bạn không còn đọc được hệ thống bán hàng; mốc đối chiếu được ghi sẵn giúp bạn có lý do chính đáng để hỏi lại mà không bị coi là làm phiền.

Câu nói mẫu khi gặp trưởng phòng

Giọng điệu nên là của người đang đề xuất phương án, không phải người đi đòi nợ. Một số câu mẫu:

  • "Em đã nhờ kế toán đối chiếu đến hôm qua. Ba hợp đồng đã ký có tổng giá trị như trong bảng, khách đã trả đợt một. Em đề xuất phần hoa hồng đợt một trả cùng lương tháng cuối, phần còn lại trả khi khách thanh toán các đợt sau, theo đúng tỷ lệ như khi em còn làm."
  • "Với hai khách đang chốt, em hiểu nếu ký sau ngày em nghỉ thì anh Long sẽ là người hoàn tất. Em đề xuất nếu ký trong vòng một tháng thì chia đôi phần hoa hồng giữa em và anh Long, quá một tháng thì anh Long nhận toàn bộ."
  • "Khách bệnh viện em theo gần một năm, em sẽ giới thiệu anh Long đi cùng hai buổi tới. Phần này em không đề nghị gì, em chỉ mong khách được chăm sóc liền mạch."
  • "Em muốn mình ghi lại phần đã thống nhất vào biên bản bàn giao để kế toán có căn cứ khi chi, anh thấy được không ạ?"

Câu thứ hai là kiểu đề xuất dễ được chấp nhận nhất: nó tính tới quyền lợi của người tiếp nhận, có giới hạn thời gian và không mở ra một nghĩa vụ kéo dài vô hạn với công ty.

Đoạn mẫu ghi vào biên bản bàn giao

Thoả thuận về hoa hồng chỉ có ích khi người chi tiền đọc được và làm theo được, mà người đó thường là kế toán, không phải trưởng phòng đã ngồi bàn với bạn. Vì vậy đoạn ghi trong biên bản cần đủ chi tiết để một người không dự cuộc họp vẫn hiểu. Một đoạn mẫu, điều chỉnh theo trường hợp của bạn: "Đối với các hợp đồng do anh Khoa ký trước ngày chấm dứt, hoa hồng tính trên số tiền khách đã thanh toán đến ngày chấm dứt được trả cùng kỳ lương cuối. Số tiền khách thanh toán sau ngày chấm dứt, trong vòng sáu tháng, được tính hoa hồng cho anh Khoa theo tỷ lệ của chính sách hiện hành, chi vào kỳ lương của tháng kế tiếp tháng khách thanh toán, chuyển vào tài khoản anh Khoa đã đăng ký. Danh sách hợp đồng đính kèm."

Đoạn này trả lời đủ bốn câu kế toán sẽ hỏi: đơn nào, tính trên số tiền nào, tỷ lệ bao nhiêu, trả khi nào và vào đâu. Nó cũng có giới hạn thời gian, nên công ty không thấy mình đang gánh một nghĩa vụ không có điểm dừng, và bạn không phải chờ vô thời hạn.

Nếu công ty không muốn đưa vào biên bản bàn giao, một email xác nhận từ người có thẩm quyền, gửi kèm danh sách đơn, là phương án thay thế. Lưu email đó ở hộp thư cá nhân của bạn trước ngày cuối, vì sau ngày đó tài khoản công ty sẽ bị khoá.

Chỗ hay sai và những việc không nên làm

Mang danh sách khách theo khi nghỉ. Dữ liệu khách hàng thường thuộc về công ty và có thể nằm trong cam kết bảo mật của bạn. Sao chép, chuyển ra tài khoản cá nhân hay liên hệ khách để kéo sang chỗ mới có thể vi phạm hợp đồng và luật. Phần thoả thuận chỉ nói về tiền hoa hồng, không phải về khách.

Thúc khách ký vội trước ngày nghỉ. Ép khách ký sớm để kịp tính hoa hồng có thể làm hỏng đơn, và công ty sẽ nhận ra ngay.

Chấp nhận lời hứa "để anh lo". Trưởng phòng thiện chí cũng có thể chuyển việc, nghỉ, hoặc quên. Thoả thuận phải đi vào văn bản mà kế toán đọc được.

Tranh với người tiếp nhận. Người nhận bàn giao không có lỗi gì. Đề xuất chia công bằng với họ giúp bạn có thêm một người ủng hộ trong phòng.

Đợi tranh chấp mới tìm hiểu. Nếu sau khi nghỉ công ty không trả theo thoả thuận, hãy giữ biên bản, email, đối chiếu kế toán và hỏi công đoàn, cơ quan lao động hoặc luật sư về bước tiếp theo.

Câu hỏi thường gặp

Nghỉ việc rồi có được nhận hoa hồng của đơn đã ký trước đó không?

Phụ thuộc vào chính sách hoa hồng và hợp đồng của bạn, nhất là mốc tính hoa hồng và điều kiện đang làm việc. Nếu chính sách không nói rõ, hãy đề xuất cách tính cụ thể và đưa vào biên bản bàn giao hoặc thoả thuận nghỉ việc trước ngày cuối.

Công ty có được trừ hoa hồng đã trả khi khách huỷ đơn không?

Nhiều chính sách có điều khoản thu hồi trong một thời hạn nhất định. Đọc kỹ điều khoản đó, và nếu đang thoả thuận khi nghỉ, đề nghị ghi rõ thời hạn thu hồi áp dụng cho bạn để không bị trừ bất ngờ vào những khoản sau.

Có nên liên hệ khách cũ sau khi nghỉ để hỏi tình hình thanh toán không?

Không nên. Việc theo dõi thanh toán thuộc về công ty và người tiếp nhận. Bạn nên hỏi kế toán hoặc trưởng phòng theo mốc đối chiếu đã thống nhất; liên hệ khách có thể bị hiểu là lôi kéo và vướng cam kết bảo mật.

Chia hoa hồng với người tiếp nhận thế nào cho công bằng?

Một cách thường dùng là chia theo công sức và thời gian: đơn đã ký thì phần lớn thuộc người ký, đơn đang chốt thì chia theo thời hạn ký sau ngày nghỉ, khách chưa có gì cụ thể thì bàn giao trọn. Điều quan trọng là được hai bên và trưởng phòng đồng ý bằng chữ.

Nếu công ty nói chính sách không cho người đã nghỉ nhận hoa hồng thì sao?

Bạn có thể xin một ngoại lệ có lý do, dựa trên kết quả đã có và kế hoạch bàn giao chu đáo, và chấp nhận rằng quyết định thuộc về công ty. Nếu nghi chính sách đó trái quy định, hãy hỏi cơ quan lao động hoặc luật sư.

Có nên dời ngày nghỉ để chờ khách trả tiền không?

Có thể cân nhắc nếu khoản tiền về trong vài tuần và chỗ mới chờ được. Nếu khách trả theo nhiều đợt kéo dài nhiều tháng, dời ngày nghỉ không giải quyết được; một thoả thuận bằng chữ về các đợt sau là cách thực tế hơn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138