Khi công ty đề nghị hai bên thoả thuận chấm dứt hợp đồng, biên bản cần ghi rõ ít nhất: ngày chấm dứt, lý do là thoả thuận của hai bên, từng khoản tiền được trả kèm cách tính và hạn trả, việc bàn giao, các giấy tờ công ty trả lại cho bạn, và những cam kết còn hiệu lực sau ngày nghỉ. Mọi điều quan trọng mà chỉ được nói miệng thì coi như chưa có.
Thoả thuận nghĩa là cả hai bên cùng viết nên nó, không phải một bên soạn sẵn, bên kia ký. Bạn được quyền xin thời gian đọc, hỏi lại từng dòng và đề nghị sửa. Bài này đi qua những dòng đáng thương lượng nhất, câu hỏi mẫu cho từng dòng, và những tình huống nên dừng lại để hỏi người có chuyên môn trước khi đặt bút.
Khi nào bạn sẽ gặp một biên bản thoả thuận
Tình huống giả định: anh Phong, trưởng nhóm bán hàng khu vực ở Cần Thơ, được gọi lên phòng họp. Công ty đang thu hẹp mảng anh phụ trách và đề nghị "hai bên thoả thuận chấm dứt cho nhẹ nhàng", kèm một tờ biên bản soạn sẵn. Người đại diện nói thêm: "Anh ký hôm nay thì tháng này nhận đủ luôn." Tình huống ngược lại cũng hay gặp: chính bạn muốn nghỉ sớm hơn thời hạn báo trước và đề nghị công ty đồng ý bằng một thoả thuận.
Hai tình huống có chung một điểm: chấm dứt hợp đồng theo thoả thuận là một trong những trường hợp Bộ luật Lao động 2019 cho phép, và nội dung thoả thuận do hai bên tự quyết trong khuôn khổ luật. Vì vậy những gì được ghi vào biên bản quan trọng hơn nhiều so với những gì được hứa trong phòng họp. Một biên bản viết vội có thể khiến bạn mất những khoản mà lẽ ra mình được nhận, hoặc gánh những cam kết không ai giải thích.
Một lưu ý trước khi đi tiếp: bài này giúp bạn đọc và thương lượng biên bản, không thay cho tư vấn pháp lý khi đã có tranh chấp. Nếu bạn nghi mình đang bị ép nghỉ trái luật, hoặc đang mang thai, nuôi con nhỏ, đang điều trị bệnh, thì nên hỏi luật sư, công đoàn hoặc cơ quan lao động trước khi ký bất cứ thứ gì.
Các dòng nên có trong biên bản và câu hỏi cho từng dòng
Đặt biên bản cạnh bảng này, đánh dấu dòng nào đã có, dòng nào thiếu, dòng nào mơ hồ. Dòng thiếu hoặc mơ hồ là chỗ cần thương lượng.
| Dòng | Nên ghi thế nào | Câu hỏi mẫu nếu chưa rõ |
|---|---|---|
| Ngày chấm dứt hợp đồng | Một ngày cụ thể, không viết "kể từ khi bàn giao xong" | "Mình chốt ngày cụ thể để em sắp xếp được không ạ?" |
| Căn cứ chấm dứt | Ghi là hai bên thoả thuận, không ghi là người lao động tự ý nghỉ | "Biên bản ghi lý do là em tự nguyện xin nghỉ, mình sửa thành hai bên thoả thuận được không ạ?" |
| Lương những ngày làm cuối | Số ngày công, kỳ trả, hạn trả | "Lương tháng cuối được trả vào ngày nào, chuyển khoản như mọi tháng ạ?" |
| Ngày phép chưa nghỉ | Số ngày còn lại và cách thanh toán | "Em còn mấy ngày phép theo sổ của nhân sự, phần đó tính thế nào ạ?" |
| Thưởng, hoa hồng đã phát sinh | Khoản nào được trả, theo quy chế nào, khi nào | "Doanh số quý này em đã đạt, phần thưởng đó có nằm trong biên bản không ạ?" |
| Khoản hỗ trợ thêm nếu có | Số tiền hoặc cách tính, hạn trả, có trừ thuế hay không | "Khoản hỗ trợ này là trước hay sau thuế ạ?" |
| Bảo hiểm xã hội và giấy tờ | Thời điểm chốt sổ, trả sổ và các giấy tờ liên quan | "Bên mình hoàn tất chốt sổ và trả lại cho em trong khoảng bao lâu ạ?" |
| Bàn giao | Danh sách việc, tài sản, người nhận, hạn | "Mình đính kèm danh sách bàn giao để hai bên cùng đánh dấu được không ạ?" |
| Cam kết sau khi nghỉ | Bảo mật, không lôi kéo khách, thời hạn và phạm vi | "Cam kết này áp dụng trong bao lâu và cụ thể là những việc gì ạ?" |
Nếu biên bản có câu kiểu "người lao động không còn bất kỳ yêu cầu nào khác đối với công ty", hãy đọc chậm. Câu đó không tự nhiên sai, nhưng chỉ nên ký khi bạn đã thấy đủ các khoản mình cho là được nhận ghi ở trên.
Trình tự xử lý từ lúc nhận biên bản đến lúc ký
Anh Phong trong ví dụ không ký ngay hôm đó. Anh làm theo trình tự dưới đây, mất ba ngày, và biên bản cuối cùng khác bản đầu ở bốn dòng.
- Xin thời gian đọc. "Em cảm ơn anh/chị đã nói thẳng với em. Em xin mang biên bản về đọc kỹ và gửi lại ý kiến trước thứ Năm." Không ai có lý do chính đáng để bắt bạn ký ngay trong buổi gặp đầu.
- Xin các con số gốc. Bảng chấm công, số ngày phép còn lại, bảng tính hoa hồng hay thưởng. Không có số gốc thì không kiểm được số trong biên bản.
- Đối chiếu từng dòng với bảng ở mục trên, ghi các điểm thiếu hoặc mơ hồ thành một danh sách ngắn.
- Đọc lại hợp đồng lao động và các phụ lục, nhất là phần cam kết đào tạo, bảo mật, không cạnh tranh, để biết biên bản có đang thêm nghĩa vụ mới cho bạn không.
- Gửi ý kiến bằng chữ. Một email liệt kê các điểm đề nghị sửa, mỗi điểm một dòng, giọng bình tĩnh.
- Gặp lại để chốt. Đi qua từng điểm; điểm nào bên kia không đồng ý thì hỏi lý do và ghi lại.
- Đọc bản cuối trước khi ký, so với email đề nghị sửa. Giữ một bản có chữ ký của cả hai bên.
Ba ngày có vẻ lâu với bên kia, nhưng với bạn đó là thời gian để không phải hối tiếc. Nếu công ty nói lời đề nghị chỉ có hiệu lực trong hôm nay, hãy hỏi vì sao; câu trả lời đó cũng là thông tin.
Thương lượng khoản hỗ trợ thêm mà không đòi hỏi quá đà
Hỏi trước, đề nghị sau. Trước khi đưa con số, hỏi công ty đã tính khoản hỗ trợ dựa trên căn cứ gì: số năm làm việc, chính sách chung khi thu hẹp, hay quyết định riêng. Biết căn cứ thì bạn mới biết chỗ nào còn rộng.
Dựa vào thứ có thật. Thời gian bạn cần tìm việc mới trong ngành, những dự án bạn đang dẫn dắt mà công ty cần bạn bàn giao chu đáo, những khoản thưởng sắp tới hạn mà bạn sẽ không còn ở lại để nhận. Đó là lý lẽ người ngồi đối diện có thể mang đi trình cấp trên.
Thương lượng cả thứ không phải tiền. Ngày nghỉ muộn hơn để kịp nhận một khoản đã gần tới hạn, giữ lại thiết bị làm việc, thời gian nghỉ có lương trong tuần cuối để đi phỏng vấn, cách công ty xác nhận quá trình làm việc nếu được hỏi. Những thứ này thường dễ được đồng ý hơn tiền mặt.
Không lấy tranh chấp ra doạ. Câu "nếu không thì em kiện" làm cuộc nói chuyện đóng lại ngay. Nếu bạn thật sự thấy quyền lợi bị vi phạm, đó là lúc dừng thương lượng và đi hỏi người có chuyên môn, không phải lúc đặt điều kiện.
Khi chính bạn là người đề nghị thoả thuận
Chiều ngược lại cũng cần cẩn thận không kém. Tình huống giả định: chị Mai, kế toán tổng hợp ở Đồng Nai, nhận được lời mời ở một nơi gần nhà hơn và muốn nghỉ sớm hơn thời hạn báo trước. Thay vì nộp đơn rồi nghỉ, chị đề nghị công ty thoả thuận chấm dứt vào một ngày cụ thể, kèm kế hoạch bàn giao kỳ báo cáo đang làm dở cho đồng nghiệp.
Khi bạn là người đề nghị, đừng mặc định công ty sẽ đồng ý, và đừng coi việc họ đồng ý là ân huệ để bỏ qua các khoản của mình. Câu mở đầu nên đi kèm giải pháp: "Em xin đề nghị hai bên thoả thuận ngày làm việc cuối là ngày 25. Em đã lập danh sách bàn giao, chị Hà có thể tiếp nhận phần công nợ, còn phần báo cáo thuế em sẽ hoàn thành trước ngày 20." Nếu công ty đồng ý, vẫn đi qua đủ các dòng trong bảng ở trên: ngày chấm dứt, căn cứ, lương ngày cuối, phép còn lại, giấy tờ.
Nếu công ty không đồng ý, bạn vẫn có quyền nghỉ theo thời hạn báo trước mà luật và hợp đồng quy định. Không đồng ý thoả thuận không phải là lý do để bạn bỏ ngang; nó chỉ có nghĩa là bạn quay về con đường báo trước bình thường.
Những tín hiệu nên dừng lại trước khi ký
Có những biên bản không nên ký dù lời nói rất nhẹ nhàng. Gặp một trong các dấu hiệu dưới đây, hãy xin thêm thời gian và hỏi luật sư, công đoàn hoặc cơ quan lao động.
- Biên bản ghi bạn tự nguyện xin nghỉ trong khi thực tế là công ty đề nghị.
- Ngày chấm dứt ghi lùi về trước ngày ký.
- Không có dòng nào nói về lương những ngày cuối, phép còn lại hay giấy tờ bảo hiểm.
- Có điều khoản bạn phải hoàn trả chi phí đào tạo hoặc bồi thường mà trước đó không ai nhắc.
- Bạn đang mang thai, nuôi con nhỏ, đang nghỉ ốm hay điều trị dài ngày.
- Bạn được yêu cầu ký thêm giấy tờ trống hoặc chưa ghi đủ nội dung.
- Người đại diện từ chối đưa bạn một bản sau khi ký.
Dừng lại không có nghĩa là từ chối. Bạn chỉ đang làm đúng việc mà một thoả thuận đòi hỏi: hai bên cùng hiểu mình đang đồng ý điều gì.
Lời lẽ khi đề nghị sửa biên bản
Người ta hay ngại sửa biên bản vì sợ bị coi là khó tính đúng lúc sắp chia tay. Cách giải quyết là đổi khung câu: bạn không phản đối thoả thuận, bạn đang giúp nó rõ ràng để sau này không ai phải hỏi lại. Email mẫu: "Em đồng ý với hướng thoả thuận chấm dứt mà anh/chị đề nghị. Để biên bản rõ cho cả hai bên, em xin góp bốn điểm: một, ghi căn cứ là hai bên thoả thuận; hai, ghi số ngày phép còn lại và cách thanh toán; ba, ghi hạn trả các khoản; bốn, đính kèm danh sách bàn giao. Em gửi kèm bảng ngày phép theo hệ thống để anh/chị tiện đối chiếu."
Câu ngắn, đánh số, có kèm căn cứ. Đọc xong, người nhận biết ngay mình cần làm gì, không phải đoán ý. Nếu bên kia trả lời một điểm không sửa được, hỏi lại một lần: "Anh/chị cho em biết lý do để em hiểu ạ." Có lý do rõ thì bạn tự quyết có chấp nhận hay không; không có lý do thì bạn đã có thêm một điểm để cân nhắc trước khi ký.
Cuối cùng, cảm ơn vì cuộc trao đổi. Thoả thuận chấm dứt thường diễn ra khi cả hai bên đều không vui; giữ được giọng tử tế đến dòng cuối là thứ giúp bạn xin xác nhận công việc, hay quay lại hợp tác sau này, dễ hơn nhiều.
Câu hỏi thường gặp
Thoả thuận chấm dứt hợp đồng có được nhận trợ cấp thôi việc không?
Điều đó phụ thuộc thời gian làm việc, thời gian đã tham gia bảo hiểm thất nghiệp và quy định hiện hành. Hãy hỏi nhân sự cách tính cho trường hợp của bạn, đối chiếu văn bản đang có hiệu lực, và đề nghị ghi rõ khoản này trong biên bản nếu bạn thuộc diện được nhận.
Có bắt buộc phải ký biên bản ngay trong buổi gặp không?
Không có lý do gì buộc bạn ký ngay. Bạn có thể cảm ơn, xin mang biên bản về đọc và hẹn một ngày cụ thể để gửi lại ý kiến. Thoả thuận cần sự đồng ý của cả hai bên, và đồng ý thì phải dựa trên hiểu biết đầy đủ.
Biên bản ghi tự nguyện xin nghỉ thì có sao không?
Cách ghi căn cứ có thể ảnh hưởng tới các khoản và thủ tục sau này. Nếu thực tế là công ty đề nghị và hai bên cùng thống nhất, bạn nên đề nghị ghi là hai bên thoả thuận. Không chắc ảnh hưởng ra sao thì hỏi cơ quan lao động hoặc luật sư trước khi ký.
Có nên nhờ người thân đọc biên bản giúp không?
Nên, nhất là người từng làm nhân sự hoặc pháp lý. Một người ngoài cuộc thường thấy dòng thiếu nhanh hơn người đang căng thẳng. Chỉ lưu ý không gửi kèm thông tin mật của công ty, chỉ đưa phần liên quan tới quyền lợi của bạn.
Sau khi ký mà công ty trả chậm các khoản thì làm gì?
Trước hết nhắn hoặc gửi email nhắc, dẫn đúng dòng và hạn trả trong biên bản. Nếu vẫn chậm, hãy hỏi công đoàn, cơ quan lao động hoặc luật sư về bước tiếp theo; biên bản ghi rõ hạn trả chính là chỗ dựa của bạn lúc này.