ThuongThao.comThương Thảo
Phúc lợi ngoài lương

Phúc lợi đào tạo trong lời mời làm việc: hỏi ngân sách học, giờ học và ràng buộc

Đào tạo là phúc lợi giúp lần đổi việc sau dễ hơn. Cách hỏi về ngân sách học, giờ học trong giờ làm, chứng chỉ, và đọc kỹ cam kết đi kèm trước khi nhận.

Vietnamese woman in her late twenties taking notes in a blank notebook in a small training room with a few colleagues, side view, bright window light

Khi nhận việc, phúc lợi đào tạo đáng hỏi gồm ba phần: công ty có ngân sách học cho vị trí này không và dùng thế nào, bạn được học trong giờ làm hay phải dùng thời gian riêng, và khoản đào tạo nào kèm cam kết làm việc hoặc hoàn trả chi phí. Phần thứ ba thường quyết định phúc lợi này là món quà hay là sợi dây buộc.

Đào tạo khác các phúc lợi khác ở chỗ giá trị của nó đi theo bạn sau khi rời công ty. Một chứng chỉ nghề, một kỹ năng mới, hay một năm được người giỏi kèm cặp giúp lần thương lượng sau của bạn mạnh hơn. Vì vậy với người mới đi làm hoặc người đổi ngành, một lời mời lương vừa phải nhưng có lộ trình học rõ có khi đáng hơn một lời mời lương cao mà không học thêm được gì.

Tình huống: hai lời mời, một nơi có học, một nơi không

Hà, mới tốt nghiệp ngành kiểm toán ở Hà Nội, nhận hai lời mời. Nơi thứ nhất trả cao hơn một chút, công việc chủ yếu là nhập liệu, sắp xếp chứng từ. Nơi thứ hai trả thấp hơn, nhưng có chương trình kèm cặp cho người mới, và hỗ trợ học phí một chứng chỉ nghề nghiệp sau năm đầu. Ai nhìn cũng thấy nơi thứ hai có lợi lâu dài, nhưng Hà vẫn hỏi kỹ trước khi chọn.

Cô hỏi ba câu: ai sẽ kèm mình và mỗi tuần được bao nhiêu thời gian; hỗ trợ học phí trả trước hay hoàn sau khi thi đỗ; và có cam kết làm việc đi kèm không. Câu trả lời cho câu thứ ba là có: nếu nghỉ trong vòng hai năm sau khi nhận hỗ trợ, cô phải hoàn lại một phần theo tỉ lệ thời gian còn lại.

Hà không coi điều đó là xấu, vì cô dự định ở lại ít nhất vài năm. Nhưng cô đề nghị ghi rõ cách tính phần hoàn lại theo từng tháng thay vì theo năm tròn, và xin không áp dụng cam kết nếu công ty là bên chấm dứt hợp đồng. Công ty đồng ý ghi điều đầu, còn điều sau thì nói sẽ theo quy chế; Hà ghi lại để hỏi thêm khi đọc hợp đồng đào tạo.

Điều Hà làm đúng không nằm ở việc chọn nơi thứ hai, mà ở chỗ cô biết rõ cái giá của phúc lợi trước khi nhận. Một người khác, dự định đi du học sau một năm, nhìn cùng lời mời đó có thể thấy cam kết hai năm là bất lợi, và chọn nơi thứ nhất là hợp lý.

Các dạng đào tạo và câu cần hỏi

Mỗi dạng đào tạo có giá trị và ràng buộc khác nhau. Biết mình đang được mời dạng nào thì mới hỏi đúng.

DạngGiá trị cho bạnCâu cần hỏi
Kèm cặp, hướng dẫn tại chỗHọc nhanh nhất, sát việc"Ai sẽ hướng dẫn em, và mỗi tuần mình có lịch trao đổi cố định không ạ?"
Khoá học nội bộBiết cách công ty làm việc"Các khoá nội bộ diễn ra trong giờ làm hay ngoài giờ ạ?"
Ngân sách học tự chọn hằng nămChủ động chọn thứ mình cần"Ngân sách dùng cho những loại khoá nào, cần ai duyệt ạ?"
Hỗ trợ học phí chứng chỉ, bằng cấpGiá trị mang theo khi đổi việc"Hỗ trợ trả trước hay hoàn sau khi đỗ, có cam kết đi kèm không ạ?"
Cử đi đào tạo bên ngoài, ở nước ngoàiMở rộng mạng lưới, kỹ năng chuyên sâu"Chi phí nào công ty trả, và điều kiện cam kết sau khoá học thế nào ạ?"

Đừng chỉ hỏi "công ty có đào tạo không". Câu đó luôn nhận được câu trả lời "có". Hỏi theo dạng, hỏi ai, hỏi khi nào, thì câu trả lời mới cho bạn biết điều thật.

Đọc cam kết đào tạo: năm điểm cần nhìn

Khoản nào bị tính là chi phí đào tạo. Có nơi tính cả lương trong những ngày đi học vào chi phí phải hoàn. Hỏi rõ danh mục chi phí trước khi ký.

Thời gian cam kết bắt đầu từ khi nào. Từ ngày bắt đầu khoá học, ngày kết thúc, hay ngày nhận chứng chỉ? Chênh nhau có thể vài tháng.

Cách tính phần hoàn lại. Hoàn toàn bộ hay theo tỉ lệ thời gian còn lại? Tính theo tháng hay theo năm tròn? Cách tính theo tỉ lệ từng tháng thường công bằng hơn cho cả hai bên.

Trường hợp nào không phải hoàn. Nếu công ty chấm dứt hợp đồng, nếu bạn nghỉ vì lý do sức khoẻ, hay nếu công ty vi phạm thoả thuận, cam kết xử lý thế nào? Đây là câu nên hỏi, và nên tra thêm quy định hiện hành hoặc hỏi luật sư nếu điều khoản khắt khe.

Hình thức văn bản. Bộ luật Lao động 2019 có quy định về hợp đồng đào tạo nghề giữa người lao động và người sử dụng lao động khi công ty trả chi phí đào tạo. Nội dung cụ thể cần có trong hợp đồng đó bạn tra văn bản hiện hành. Nếu cam kết chỉ nằm trong một câu của email, hỏi xem có văn bản riêng không.

Cách đề nghị đào tạo khi lương không nhích được

Khi bên tuyển dụng nói khung lương đã hết, đào tạo là một trong những thứ dễ xin nhất, vì nó cũng có lợi cho công ty. Đi theo các bước sau.

  1. Xác định một kỹ năng hay chứng chỉ cụ thể liên quan trực tiếp tới công việc bạn sắp làm.
  2. Tìm hiểu sơ bộ thời gian học và dạng khoá học, không cần con số chi phí chính xác.
  3. Nêu đề nghị gắn với lợi ích công việc: học xong bạn làm được gì cho nhóm.
  4. Hỏi về thời gian: được học một phần trong giờ làm, hay được linh hoạt lịch để học.
  5. Chủ động hỏi về cam kết đi kèm, đừng đợi họ nêu.
  6. Xin ghi vào phụ lục hoặc hợp đồng đào tạo, kể cả mốc thời gian dự kiến được học.

Câu nói mẫu: "Dạ em hiểu khung lương đã cố định. Em rất muốn học chứng chỉ phân tích dữ liệu trong năm đầu, vì công việc báo cáo của nhóm sẽ dùng tới. Anh/chị xem công ty có thể hỗ trợ học phí và cho em linh hoạt lịch vào những buổi có lớp được không ạ? Nếu có cam kết làm việc đi kèm, em mong được xem trước điều kiện."

Câu hỏi về cam kết đặt ở cuối không làm đề nghị yếu đi. Ngược lại, nó cho thấy bạn nghiêm túc và định ở lại, điều mà công ty muốn nghe khi chi tiền cho đào tạo.

Tự hỏi trước khi coi đào tạo là lý do chọn việc

Đào tạo chỉ có giá trị khi nó thật sự diễn ra. Năm câu sau giúp bạn phân biệt lời hứa với kế hoạch.

  • Mình có nói chuyện được với người đang làm ở đó và đã được học như được kể không?
  • Đào tạo có mốc thời gian cụ thể, hay chỉ là "khi có cơ hội"?
  • Khối lượng công việc có chừa thời gian để học không, hay sẽ học vào buổi tối sau giờ làm?
  • Kỹ năng được học có dùng được ở nơi khác không, hay chỉ dùng được cho hệ thống riêng của công ty?
  • Nếu đào tạo không diễn ra như hứa, phần lương và phúc lợi còn lại có đủ với mình không?

Câu cuối là phép thử quan trọng. Nếu câu trả lời là không, bạn đang đặt cược phần lớn giá trị lời mời vào một lời hứa. Khi đó nên xin ghi đào tạo cụ thể vào văn bản, hoặc thương lượng lại phần chắc chắn.

Câu thứ tư cũng đáng nghĩ. Học dùng một phần mềm nội bộ giúp bạn làm tốt việc hiện tại, nhưng không làm hồ sơ của bạn mạnh hơn khi đi nơi khác. Cả hai đều có ích, chỉ là đừng tính chúng như nhau.

Khi công ty nhỏ, chưa có chính sách đào tạo

Ở công ty nhỏ, câu hỏi "bên mình có chính sách đào tạo không" thường nhận câu trả lời "chưa có". Điều đó không có nghĩa là không học được gì. Nhiều khi công ty nhỏ cho bạn làm nhiều mảng hơn, gặp khách sớm hơn, và người chủ trực tiếp kèm bạn. Đó là đào tạo, chỉ không có tên gọi.

Cách thương lượng ở đây là biến cái không tên thành cái có tên. Thay vì xin một chính sách chung, đề nghị một việc cụ thể: được tham gia một buổi gặp khách mỗi tháng cùng người phụ trách, được hỗ trợ một khoá học ngắn trong năm đầu, hoặc được nghỉ một buổi để đi thi chứng chỉ. Những đề nghị nhỏ, rõ, tốn ít tiền như vậy dễ được chủ công ty nhỏ gật đầu.

Câu nói mẫu: "Dạ em biết bên mình chưa có chương trình đào tạo riêng. Em mong trong năm đầu được đi cùng chị trong một số buổi làm việc với khách để học cách xử lý, và nếu được, công ty hỗ trợ em một khoá ngắn về kỹ năng này. Em nghĩ như vậy em sẽ đỡ việc cho chị nhanh hơn."

Với công ty nhỏ, cam kết đào tạo thường không có hoặc rất đơn giản. Dù vậy, nếu có khoản học phí công ty trả, vẫn nên ghi lại hai bên đã thoả thuận gì, để không có hiểu lầm khi bạn chuyển việc sau này.

Những điều không nên làm

Không nên xin một khoá học không liên quan tới công việc rồi gọi đó là phúc lợi đào tạo. Công ty khó duyệt, và đề nghị như vậy làm yếu những đề nghị hợp lý khác của bạn.

Không nên ký cam kết đào tạo mà chưa đọc, chỉ vì khoá học hấp dẫn. Khi bạn muốn đổi việc sau một năm, cam kết đó sẽ là khoản tiền phải tính. Đọc kỹ, hỏi rõ, nếu điều khoản khắt khe thì hỏi thêm luật sư hoặc công đoàn trước khi ký.

Không nên coi đào tạo là thứ thay thế hoàn toàn cho lương công bằng. Đào tạo tốt là lý do để chấp nhận một khoảng chênh nhỏ, không phải lý do để chấp nhận một mức lương không đủ sống. Nếu lời mời chỉ hấp dẫn nhờ phần đào tạo hứa hẹn, hãy tính lại phần chắc chắn trước.

Cũng không nên quên sau khi đã nhận việc. Đặt nhắc lịch cho mốc đào tạo đã thoả thuận; tới gần mốc, chủ động hỏi người quản lý thay vì đợi.

Câu hỏi thường gặp

Công ty trả tiền học thì có được bắt làm việc bao lâu không?

Có thể có thoả thuận cam kết làm việc kèm theo khi công ty trả chi phí đào tạo. Nội dung cam kết phải được hai bên thoả thuận bằng văn bản; quy định cụ thể bạn tra Bộ luật Lao động 2019, văn bản hiện hành hoặc hỏi luật sư.

Nghỉ việc trước hạn cam kết đào tạo thì phải trả lại bao nhiêu?

Tuỳ nội dung hợp đồng đào tạo đã ký: danh mục chi phí, cách tính theo tỉ lệ và các trường hợp miễn trừ. Bài này không tính thay cho từng trường hợp; đọc lại văn bản và hỏi luật sư khi cần.

Đào tạo kèm cặp tại chỗ có kèm cam kết không?

Thường là không, vì đây là một phần công việc bình thường. Cam kết hay đi kèm khoá học có chi phí riêng, học bên ngoài hoặc chứng chỉ do công ty trả. Hỏi rõ nếu không chắc.

Có nên đổi một phần lương lấy ngân sách đào tạo không?

Có thể cân nhắc nếu khoản đào tạo cụ thể, có mốc thời gian, và kỹ năng học được mang theo được khi đổi việc. Không nên đổi nếu đào tạo chỉ là lời hứa chung chung.

Học ngoài giờ làm thì có được tính là thời giờ làm việc không?

Tuỳ thoả thuận và tính chất khoá học, quy định về thời giờ làm việc cũng có trường hợp riêng. Hỏi rõ khi đề nghị, và nếu băn khoăn, tra văn bản hiện hành hoặc hỏi công đoàn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138