ThuongThao.comThương Thảo
Thoả thuận khi nghỉ việc

Nói lý do nghỉ việc với quản lý và nhân sự: thật đến đâu để không mất quan hệ

Khi báo nghỉ và trong buổi trò chuyện cuối với nhân sự, nên nói lý do thật tới mức nào. Cách chọn một lý do chính, góp ý có ích, câu mẫu và điều không nên nói.

Two Vietnamese colleagues walking side by side down an outdoor staircase of an office building in Hanoi, one gesturing gently while talking, viewed from below, soft golden hour light

Khi nói lý do nghỉ việc, hãy nói thật nhưng chọn: một lý do chính, nói ngắn, hướng về điều bạn tìm kiếm hơn là điều bạn chán; phần góp ý cụ thể để dành cho buổi trò chuyện với nhân sự và chỉ đưa những điều có thể sửa được. Nói thật không có nghĩa là nói hết, và giữ lại một số điều không có nghĩa là nói dối.

Lý do nghỉ việc được hỏi ít nhất hai lần: khi bạn báo nghỉ với quản lý trực tiếp, và trong buổi trao đổi cuối với nhân sự mà nhiều công ty tổ chức. Hai cuộc nói chuyện có mục đích khác nhau nên cách trả lời cũng khác. Bài này giúp bạn chuẩn bị cả hai, kèm câu mẫu cho các lý do hay gặp, kể cả lý do khó nhất là quản lý.

Hai cuộc nói chuyện, hai mục đích

Tình huống giả định: Minh, lập trình viên ở một công ty phần mềm tại TP Hồ Chí Minh, nghỉ sau ba năm vì nhiều lý do: dự án lặp lại, lương chậm được xét, và gần đây là mâu thuẫn với trưởng nhóm mới về cách giao việc. Minh không biết nên nói gì, với ai.

Khía cạnhBáo nghỉ với quản lý trực tiếpBuổi trò chuyện cuối với nhân sự
Mục đích của bên kiaBiết bạn nghỉ, sắp xếp bàn giao, đôi khi tìm cách giữHiểu vì sao người ta rời đi để cải thiện
Mục đích của bạnBáo tin rõ, giữ quan hệ, thống nhất ngày cuốiGóp ý có ích, không đốt cầu
Độ dài lý doMột hai câuCó thể chi tiết hơn, nếu được hỏi
Nên tập trung vàoĐiều bạn tìm kiếm ở chỗ mớiNhững điều cụ thể có thể sửa
Nên tránhKể lể, so sánh, phàn nàn về người khácCông kích cá nhân, tin đồn, chuyện không có căn cứ

Hiểu khác biệt này giúp Minh không dồn hết mọi bức xúc vào buổi báo nghỉ, và không im lặng hoàn toàn trong buổi trò chuyện với nhân sự, nơi góp ý của anh có thể giúp người đi sau.

Chọn một lý do chính khi báo nghỉ

Người báo nghỉ hay mắc lỗi kể một danh sách: lương, dự án, trưởng nhóm, giờ làm, đường xa. Danh sách dài khiến quản lý nghe như đang bị trách, hoặc mở ra một cuộc thương lượng mà bạn không định có. Hãy chọn một lý do chính, đúng sự thật, và diễn đạt theo hướng điều bạn tìm kiếm.

Với Minh, lý do chính nói được với trưởng nhóm là muốn làm những sản phẩm có phạm vi khác: "Em muốn thử làm sản phẩm cho người dùng cuối, ở đây chủ yếu là dự án gia công theo yêu cầu. Em đã nhận một vị trí phù hợp hướng đó." Câu này thật, không trách ai, và không mở cửa cho câu "để anh xin tăng lương cho em".

Nếu lý do chính chính là lương, cũng không cần né: "Em đã nhận một lời mời có mức thu nhập phù hợp hơn với kế hoạch của gia đình em." Nói thật về lương không phải là tham lam; đó là thông tin quản lý cần biết. Điều cần tránh là nói một lý do khác đi để dễ nghe, vì khi lý do giả bị lộ, quan hệ mất nhiều hơn nếu bạn nói thật ngay từ đầu.

Câu mẫu cho các lý do hay gặp

Mỗi câu gồm hai phần: lý do, và một lời ghi nhận ngắn về những gì bạn có được ở đây. Phần thứ hai không phải xã giao; nó cho thấy bạn rời đi vì điều mình tìm kiếm, không phải vì ghét nơi này.

  • Phát triển: "Em muốn thử sức ở vai trò dẫn dắt nhóm, và ở đây trong một hai năm tới chưa có vị trí đó. Em học được rất nhiều từ anh trong ba năm qua."
  • Thu nhập: "Em nhận được một lời mời có mức thu nhập phù hợp hơn với kế hoạch của gia đình. Em rất quý môi trường ở đây và không dễ quyết định."
  • Gia đình, nơi ở: "Gia đình em chuyển về Cần Thơ, em muốn làm việc gần nhà. Em biết ơn vì đã được tạo điều kiện mấy năm qua."
  • Đổi nghề: "Em quyết định chuyển hẳn sang lĩnh vực phân tích dữ liệu. Những gì em làm ở đây là nền tảng cho quyết định đó."
  • Khối lượng việc: "Em cần một nhịp làm việc khác để giữ sức khoẻ lâu dài. Em đã cố gắng điều chỉnh nhưng thấy cần một thay đổi lớn hơn."

Không câu nào nhắc tới người cụ thể. Nếu quản lý hỏi thêm, bạn có thể đi sâu một chút, nhưng câu mở đầu nên đứng được một mình.

Khi lý do thật là quản lý trực tiếp

Không cần nói thẳng với chính người đó khi báo nghỉ. Buổi báo nghỉ không phải lúc để giải quyết mâu thuẫn; bạn đã quyết đi rồi. Một lý do khác cũng đúng sự thật, như tìm kiếm môi trường khác, là đủ cho buổi đó.

Nếu muốn góp ý, nói về hành vi, không nói về con người. Trong buổi trò chuyện với nhân sự, thay vì "anh ấy độc đoán", hãy nói: "Trong ba tháng gần đây, việc thường được giao vào cuối ngày với hạn sáng hôm sau, không có trao đổi trước. Em nghĩ nhóm sẽ làm tốt hơn nếu có buổi lên kế hoạch đầu tuần." Câu này có thể kiểm chứng, có đề xuất, và không làm ai mất mặt.

Cân nhắc có nên nói không. Nếu công ty nhỏ và nhân sự chính là người thân của quản lý, hoặc buổi trò chuyện không có gì bảo đảm sự kín đáo, bạn có quyền chỉ nói những điều chung. Góp ý là món quà, không phải nghĩa vụ.

Nếu có hành vi sai trái nghiêm trọng. Quấy rối, phân biệt đối xử, vi phạm quy định không phải chuyện để góp ý nhẹ nhàng. Hãy ghi lại sự việc, tìm hiểu kênh phản ánh chính thức của công ty, và hỏi công đoàn, cơ quan lao động hoặc luật sư.

Chuẩn bị cho buổi trò chuyện cuối với nhân sự

Nhiều công ty có buổi trò chuyện khi nghỉ, có nơi bằng phiếu hỏi. Đây là kênh góp ý ít rủi ro nhất vì bạn đã sắp rời đi, nhưng vẫn cần chuẩn bị. Trước buổi đó, ghi ra:

  • Ba điều bạn thấy công ty làm tốt và nên giữ. Người ta hay quên phần này, trong khi nó giúp góp ý tiêu cực được lắng nghe hơn.
  • Hai đến ba điều cụ thể có thể cải thiện, mỗi điều kèm một ví dụ và một đề xuất.
  • Điều gì, nếu đã khác đi, có thể khiến bạn ở lại. Câu trả lời này thường có giá trị nhất với nhân sự.
  • Những điều bạn quyết định không nói, và lý do. Biết trước giúp bạn không buột miệng khi bị hỏi dồn.

Minh ghi: điều tốt là đồng nghiệp hỗ trợ nhau, giờ giấc linh hoạt, được học công nghệ mới; điều cải thiện là cách giao việc cuối ngày và việc xét lương chậm hơn lịch đã công bố; điều có thể giữ anh lại là được tham gia một sản phẩm của chính công ty. Ba dòng đó đủ cho một buổi trò chuyện mười lăm phút có ích.

Khi quản lý phản ứng không như mong đợi

Quản lý hỏi dồn "thật ra là vì sao". Bạn có thể nhắc lại lý do chính và thêm một câu: "Em đã cân nhắc nhiều mặt, nhưng đây là lý do lớn nhất. Nếu anh muốn, em sẽ chia sẻ thêm với nhân sự trong buổi trao đổi cuối." Câu này không đóng cửa, cũng không bị kéo vào một cuộc tranh luận khi cảm xúc đang lên.

Quản lý tỏ ra bực hoặc buồn. Đó là phản ứng tự nhiên khi mất một người trong nhóm. Đừng vội xin lỗi hay giải thích thêm. Ghi nhận cảm xúc của họ, rồi đưa câu chuyện về việc cụ thể: "Em hiểu thời điểm này khó cho nhóm. Em đã chuẩn bị kế hoạch bàn giao, anh xem giúp em nhé."

Quản lý nói những lời khó nghe. Không đáp lại cùng giọng. Kết thúc buổi nói chuyện lịch sự và xác nhận ngày nghỉ bằng email. Nếu lời lẽ vượt quá mức chấp nhận được, ghi lại và trao đổi với nhân sự.

Quản lý lập tức đề nghị giữ lại. Nếu bạn đã quyết, cảm ơn và giữ nguyên quyết định. Nếu bạn còn phân vân, xin thời gian suy nghĩ thay vì trả lời ngay trong buổi đó.

Viết lý do trong thông báo nghỉ việc

Ngoài lời nói, lý do nghỉ thường còn xuất hiện trong thông báo hoặc đơn nghỉ việc bằng chữ. Văn bản này nằm trong hồ sơ lâu hơn mọi cuộc nói chuyện, nên càng cần ngắn và trung tính. Một câu là đủ: "Em xin nghỉ việc vì lý do cá nhân, theo định hướng phát triển nghề nghiệp mới." Không cần kể chi tiết, không cần nhắc người hay sự việc cụ thể.

Đừng dùng thông báo nghỉ việc để góp ý hay trút bức xúc. Một câu nặng lời trong văn bản có thể được đọc bởi nhiều người hơn bạn tưởng, và không thể rút lại. Nếu có góp ý, nên dành cho buổi trò chuyện với nhân sự, nơi có thể giải thích ngữ cảnh.

Phần quan trọng của thông báo không phải là lý do mà là các thông tin thực tế: ngày nộp, ngày làm việc cuối dự kiến, cam kết bàn giao, và lời cảm ơn. Minh viết đúng bốn dòng đó, gửi trưởng nhóm sau khi đã nói chuyện trực tiếp, đồng gửi nhân sự. Không có gì trong văn bản khiến ai phải khó xử khi đọc lại vài năm sau.

Những điều không nên nói và những điều nên làm sau đó

Không nên nói về lương của người khác, những chuyện nghe kể lại không có căn cứ, hay so sánh công ty với chỗ mới theo kiểu chê bai. Không nên tiết lộ thông tin của chỗ mới mà họ chưa công bố. Không nên hứa hẹn rủ đồng nghiệp đi cùng; ngoài chuyện có thể vướng cam kết trong hợp đồng, nó khiến buổi chia tay thành chuyện nghi ngờ. Và không nên viết những điều mình không muốn bị đọc to trước mặt người được nhắc tới, vì phiếu góp ý đôi khi đi xa hơn bạn nghĩ.

Sau buổi nói chuyện, gửi một lời cảm ơn ngắn tới quản lý trực tiếp và những người đã giúp bạn. Nếu bạn muốn được xác nhận quá trình làm việc hay sẵn lòng làm người tham chiếu cho nhau sau này, đây là lúc hỏi: "Nếu sau này có nơi hỏi về quá trình làm việc của em ở đây, anh có sẵn lòng trao đổi với họ không ạ?" Hỏi trong không khí tốt thì câu trả lời thường là có.

Cuối cùng, nhớ rằng người bạn chia tay hôm nay có thể là đồng nghiệp, đối tác hay khách hàng của bạn vài năm sau. Lý do nghỉ việc bạn nói ra chỉ là một câu; cách bạn rời đi mới là thứ người ta nhớ.

Câu hỏi thường gặp

Có bắt buộc phải nói lý do nghỉ việc không?

Bạn không có nghĩa vụ giải thích chi tiết, nhưng nói một lý do ngắn giúp quản lý hiểu và sắp xếp, đồng thời giữ quan hệ tốt. Một câu đúng sự thật, hướng về điều bạn tìm kiếm, là đủ cho hầu hết trường hợp.

Nói lý do nghỉ là vì lương có bị đánh giá không?

Thường không, nếu bạn nói bình tĩnh và không so sánh gay gắt. Thu nhập là lý do chính đáng và phổ biến. Điều làm mất thiện cảm là nói một lý do khác cho dễ nghe rồi bị phát hiện, hoặc dùng lý do lương để mặc cả khi đã quyết đi.

Buổi trò chuyện cuối với nhân sự có nên nói thật không?

Nên nói thật những điều cụ thể có thể cải thiện, kèm ví dụ và đề xuất, đồng thời nói cả những điều công ty làm tốt. Bạn có quyền giữ lại những điều không thoải mái chia sẻ; góp ý là đóng góp tự nguyện, không phải nghĩa vụ.

Nghỉ vì quản lý thì có nên nói với cấp trên của quản lý không?

Cân nhắc kỹ. Nếu đó là vấn đề về cách làm việc, góp ý qua nhân sự theo hướng hành vi cụ thể thường hiệu quả hơn. Nếu là hành vi sai trái nghiêm trọng, hãy dùng kênh phản ánh chính thức và hỏi công đoàn, cơ quan lao động hoặc luật sư.

Có nên nói tên chỗ mới khi báo nghỉ không?

Không bắt buộc. Nếu chỗ mới là đối thủ trực tiếp hoặc bạn còn cam kết trong hợp đồng cũ, nên giữ kín cho tới khi đã đọc kỹ các điều khoản. Nói chung chung về lĩnh vực hoặc vai trò mới là đủ để quản lý hiểu.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138