Ngày bắt đầu đi làm là một điều khoản thương lượng được như lương: hãy tính ngày bạn thật sự cần dựa trên thời gian báo trước theo hợp đồng cũ, việc bàn giao và việc riêng, nói ra ngay khi nhận thư mời, đưa một ngày cụ thể kèm lý do, và chốt ngày đó bằng văn bản. Phần lớn công ty sẵn sàng chờ một người đi đúng quy trình hơn là một người bỏ ngang chỗ cũ.
Thật ra việc bạn xin thời gian để bàn giao tử tế còn là một điểm cộng: công ty mới thấy bạn sẽ làm thế với họ nếu có ngày bạn rời đi. Bài này đi qua cách tính ngày, câu nói mẫu, phương án giữa khi công ty cần gấp và những điều không nên làm. Ví dụ là anh Lộc, bếp phó một nhà hàng ở Lâm Đồng, được một khách sạn mời làm bếp trưởng, thư mời đề nghị bắt đầu sau hai tuần, trong khi nhà hàng cũ đang vào mùa đông khách và chưa có người thay vị trí của anh.
Tính ngày bắt đầu bạn thật sự cần
Trước khi nói chuyện với chỗ mới, cộng các khoảng thời gian dưới đây. Đừng đoán, đọc lại hợp đồng hiện tại và hỏi chỗ cũ nếu cần.
| Việc | Cách tính | Ghi chú |
|---|---|---|
| Thời gian báo trước khi nghỉ ở chỗ cũ | Theo hợp đồng lao động đang có và quy định pháp luật hiện hành, tuỳ loại hợp đồng | Tra văn bản hiện hành hoặc hỏi cơ quan lao động nếu chưa rõ; đừng đoán |
| Bàn giao | Liệt kê việc đang giữ, ước thời gian chuyển cho người khác | Có thể nằm trong thời gian báo trước, có thể cần thêm |
| Việc riêng | Chuyển nhà, đưa đón con, khám sức khoẻ, giấy tờ | Nói lý do chung, không cần kể chi tiết |
| Khoảng nghỉ giữa hai việc | Vài ngày để nghỉ và chuẩn bị | Không bắt buộc, nhưng giúp bắt đầu chỗ mới với sức khoẻ tốt |
| Ngày bắt đầu đề xuất | Cộng tất cả, chọn một ngày đầu tuần sau đó | Đưa một ngày cụ thể, không đưa "khoảng cuối tháng" |
Anh Lộc tính: hợp đồng của anh là loại không xác định thời hạn, thời gian báo trước theo hợp đồng và quy định anh đã hỏi lại bộ phận nhân sự chỗ cũ; anh cần thêm vài ngày để dạy người thay vào các món chủ lực, và một tuần để chuyển nhà lên gần khách sạn. Tổng cộng khoảng sáu tuần, gấp ba so với hai tuần trong thư mời. Khoảng chênh khá lớn, nên anh cần nói sớm và có phương án.
Nói lúc nào thì được việc nhất
Thời điểm nói quyết định phần lớn kết quả. Nói càng sớm, công ty mới càng dễ sắp xếp.
- Trong buổi phỏng vấn cuối, khi được hỏi bao giờ có thể bắt đầu: trả lời bằng ngày đã tính, đừng nói "khi nào cũng được" để lấy lòng.
- Ngay khi nhận thư mời, nếu thư ghi ngày khác: nêu trong phản hồi đầu tiên, cùng lúc với các câu hỏi khác.
- Cùng lúc với đề nghị về lương nếu có: gom vào một lần thay vì đề nghị lương xong mới thêm chuyện ngày.
- Không nên nói sau khi đã ký: lúc đó công ty đã xếp lịch, xếp người đào tạo, đổi ngày làm xáo trộn nhiều thứ.
- Không nên nói qua người thứ ba: tự nói với người tuyển dụng hoặc quản lý trực tiếp tương lai.
Anh Lộc nhận thư mời vào thứ sáu, gọi điện vào sáng thứ hai. Anh không để tới khi ký hợp đồng mới nói, vì biết khách sạn đang chuẩn bị cho mùa cao điểm và họ cần biết sớm để có phương án thay.
Một lưu ý về giọng: khi nói chuyện ngày bắt đầu, đừng xin lỗi quá nhiều như thể đang làm phiền. Tuân thủ thời gian báo trước và bàn giao là cách làm đúng, không phải một ân huệ bạn xin. Nói bình thản, nêu ngày, nêu lý do, rồi hỏi họ có khó khăn gì với ngày đó không. Nếu họ có khó khăn thật, hai bên cùng tìm phương án giữa; nếu không, việc xong trong một cuộc gọi.
Câu nói mẫu
Một lời đề nghị đổi ngày tốt gồm: cảm ơn, khẳng định nhận việc, ngày cụ thể, lý do ngắn, và phần bạn có thể hỗ trợ trong lúc chờ.
- Khi khoảng chênh nhỏ: "Dạ em rất vui nhận vị trí. Theo hợp đồng hiện tại em cần báo trước và bàn giao, nên em xin bắt đầu từ thứ hai ngày… thay vì ngày… như thư mời ạ."
- Khi khoảng chênh lớn, như anh Lộc: "Em rất muốn nhận vị trí bếp trưởng. Em cần thời gian báo trước theo hợp đồng ở chỗ cũ và dạy người thay vào các món chủ lực để nhà hàng không bị hụt, cộng thêm việc chuyển nhà lên gần khách sạn. Em xin bắt đầu từ thứ hai ngày… Trong thời gian này, em có thể dành hai buổi chiều cuối tuần để gặp đội bếp và xem thực đơn mùa tới ạ."
- Khi chỉ cần vài ngày nghỉ giữa hai việc: "Em xin bắt đầu sau ngày nghỉ việc chỗ cũ ba ngày để chuẩn bị giấy tờ và sức khoẻ, tức thứ hai ngày… ạ."
- Khi hỏi lại chỗ mới có linh hoạt không: "Ngày bắt đầu trong thư mời có phải là ngày cố định vì lớp đào tạo chung không ạ, hay mình có thể bàn thêm?"
Lời đề nghị hỗ trợ trong lúc chờ là phần nhiều người bỏ qua, nhưng nó biến một lời xin lùi thành một lời đề nghị có qua có lại. Chỉ đề nghị những gì bạn chắc làm được, không ảnh hưởng tới việc bàn giao ở chỗ cũ. Câu hỏi cuối hữu ích khi bạn chưa chắc. Có nơi đặt ngày bắt đầu vì có lớp đào tạo nhân viên mới chung, lùi một tuần nghĩa là phải chờ lớp sau. Biết điều này giúp bạn chọn ngày khớp với lịch của họ.
Khi công ty mới cần người gấp: phương án giữa
Tham gia trước một phần, ngoài giờ. Như anh Lộc đề nghị: vài buổi gặp đội, xem quy trình, lên kế hoạch. Việc này phải được chỗ cũ cho phép về thời gian và không vi phạm điều khoản bảo mật, cạnh tranh nếu có trong hợp đồng hiện tại.
Rút ngắn bằng cách bàn giao kỹ hơn, nhanh hơn. Soạn sẵn tài liệu bàn giao, đề nghị chỗ cũ cho người thay vào sớm. Rút ngắn thời gian báo trước chỉ khi chỗ cũ đồng ý bằng văn bản; đừng tự cắt.
Bắt đầu theo hai giai đoạn. Ví dụ tuần đầu làm bán thời gian ở chỗ mới sau khi đã nghỉ chỗ cũ, để vừa xong việc riêng vừa nhận việc dần. Phương án này cần ghi rõ trong văn bản để không lệch lương, bảo hiểm.
Chấp nhận ngày của họ, đổi lấy điều khác. Nếu ngày của họ thật sự không đổi được và bạn có thể sắp xếp, hãy nhận và xin một điều kiện bù như vài ngày phép đầu tiên được nghỉ sớm. Nhưng đừng nhận ngày nếu nghĩa là bỏ ngang chỗ cũ.
Biết lúc nói không. Nếu công ty yêu cầu bạn nghỉ ngang chỗ cũ ngay tuần sau, hãy cân nhắc kỹ. Ngoài rủi ro pháp lý khi không tuân thủ thời gian báo trước, cách họ đặt yêu cầu cũng cho bạn biết họ tôn trọng cam kết của người lao động tới đâu.
Những điều không nên làm
Một vài cách xử lý tưởng là nhanh gọn nhưng gây rắc rối ở cả hai phía.
- Nhận ngày bắt đầu sớm rồi mới tính, sau đó xin lùi. Đổi ngày lần hai làm chỗ mới mất tin ngay từ đầu.
- Nghỉ ngang chỗ cũ để kịp ngày ở chỗ mới, không báo trước đúng quy định. Ngoài chuyện quan hệ, bạn có thể phải chịu trách nhiệm theo hợp đồng và pháp luật; nếu phân vân, hỏi luật sư hoặc cơ quan lao động trước.
- Bịa lý do như bệnh tật, việc gia đình không có thật để kéo dài thời gian.
- Báo nghỉ chỗ cũ trước khi chỗ mới xác nhận ngày bắt đầu bằng văn bản.
- Làm song song hai nơi mà không ai biết, nhất là khi hợp đồng có điều khoản về làm việc cho bên khác.
- Hứa giúp chỗ cũ "khi nào cần cứ gọi" sau khi đã sang chỗ mới, rồi không làm được. Hứa có giới hạn: "Trong hai tuần đầu, nếu có món nào chưa rõ, anh/chị nhắn em buổi tối nhé."
Điểm chung của các lỗi trên là cố làm vừa lòng cả hai bên bằng cách không nói thật về thời gian. Nói rõ từ đầu thường được việc hơn, dù lúc nói có hơi ngại.
Chốt ngày bằng văn bản và giữ đúng lời
Khi đã thống nhất, đề nghị ghi ngày bắt đầu mới vào thư mời cập nhật hoặc hợp đồng. Một câu: "Em cảm ơn anh/chị đã đồng ý ngày bắt đầu là thứ hai ngày…, anh/chị cập nhật giúp em vào thư mời để em gửi xác nhận ạ." Sau đó, với chỗ cũ, nộp thông báo nghỉ việc bằng văn bản theo đúng quy trình, giữ lại một bản có xác nhận đã nhận.
Khách sạn đồng ý cho anh Lộc bắt đầu sau năm tuần thay vì sáu, kèm hai buổi gặp đội bếp trước. Anh chấp nhận, rút ngắn một tuần bằng cách thuê người chuyển nhà thay vì tự làm. Ở chỗ cũ, anh soạn sổ công thức và quy trình cho từng món chủ lực, dạy người thay trong ba tuần, và để lại lời hứa có giới hạn như mẫu ở trên.
Ngày đầu đi làm, anh đến đúng giờ, đúng ngày đã ghi. Việc giữ lời ở cả hai đầu là thứ khiến người quản lý mới tin anh trước cả khi nếm món đầu tiên, và chủ nhà hàng cũ vẫn giới thiệu khách cho anh về sau. Một ngày bắt đầu được thương lượng rõ ràng giúp cả ba bên, người lao động, chỗ cũ và chỗ mới, cùng chuẩn bị được.
Câu hỏi thường gặp
Xin lùi ngày bắt đầu đi làm có làm mất lời mời không?
Hiếm khi, nếu bạn nói sớm, đưa ngày cụ thể và lý do là tuân thủ thời gian báo trước, bàn giao. Phần lớn công ty hiểu và còn đánh giá cao. Rủi ro tăng khi bạn nói muộn, đổi ngày nhiều lần hoặc xin khoảng quá dài không có lý do.
Thời gian báo trước khi nghỉ việc là bao lâu?
Tuỳ loại hợp đồng, ngành nghề và trường hợp cụ thể, được quy định trong pháp luật lao động hiện hành và hợp đồng của bạn. Hãy đọc lại hợp đồng, tra văn bản hiện hành hoặc hỏi bộ phận nhân sự, cơ quan lao động để biết chắc thay vì đoán.
Công ty mới yêu cầu đi làm ngay tuần sau thì làm sao?
Nói rõ thời gian bạn cần theo hợp đồng cũ, đề nghị phương án giữa như tham gia trước ngoài giờ hoặc bắt đầu theo hai giai đoạn. Nếu họ vẫn yêu cầu bỏ ngang chỗ cũ, cân nhắc kỹ rủi ro và hỏi luật sư hoặc cơ quan lao động.
Có nên xin nghỉ vài ngày giữa hai công việc không?
Nên, nếu sắp xếp được. Vài ngày nghỉ giúp bạn lo giấy tờ, việc riêng và bắt đầu chỗ mới với sức khoẻ tốt. Đề nghị một ngày bắt đầu cụ thể và nêu lý do chuẩn bị, phần lớn công ty sẽ đồng ý.
Đã ký hợp đồng rồi có đổi ngày bắt đầu được không?
Có thể, nhưng khó hơn vì công ty đã sắp xếp lịch. Bạn nên báo càng sớm càng tốt, nêu lý do thật, đề nghị ngày cụ thể và cách giảm xáo trộn cho họ. Nếu đồng ý, xin phụ lục hoặc văn bản ghi lại ngày mới.
Có được làm thử vài buổi ở chỗ mới khi chưa nghỉ chỗ cũ không?
Chỉ nên khi không trùng giờ làm ở chỗ cũ và không vi phạm điều khoản bảo mật, cạnh tranh trong hợp đồng hiện tại. Đọc kỹ hợp đồng; nếu có điều khoản chưa rõ, hỏi bộ phận nhân sự hoặc luật sư trước khi nhận lời.