ThuongThao.comThương Thảo
Tình huống khó

Bị giục ký hợp đồng ngay trong buổi gặp: cách xin thời gian đọc mà vẫn giữ việc

Được đưa hợp đồng và giục ký luôn tại chỗ? Câu nói mẫu để xin mang về đọc, những điều khoản phải xem kỹ nếu chỉ có mười lăm phút, và lúc nào nên dừng lại.

two Vietnamese people at a long conference table, one sliding a blank folder across to a young man who leans back hesitating, overhead angle, bright fluorescent office light

Khi bị giục ký hợp đồng ngay tại buổi gặp, bạn hoàn toàn có thể xin mang về đọc một hai ngày bằng một câu lịch sự, nêu rõ ngày sẽ trả lời; nếu thật sự phải ký ngay, hãy dành thời gian có được để đọc năm phần quan trọng nhất và hỏi lại mọi chỗ chưa rõ trước khi đặt bút. Xin thời gian đọc là đề nghị bình thường; nơi tuyển dụng nghiêm túc không rút lời mời chỉ vì điều đó.

Áp lực ký ngay thường đến từ một trong ba nguồn: quy trình của công ty muốn xong giấy tờ trong ngày, người phụ trách muốn đạt chỉ tiêu, hoặc có điều gì đó trong hợp đồng mà họ không muốn bạn đọc kỹ. Bạn không cần đoán là nguồn nào. Chỉ cần biết cách xin thời gian, và biết đọc gì trước nếu thời gian ít.

Tình huống mẫu: chị Hạnh và "ký luôn cho kịp làm hồ sơ bảo hiểm"

Chị Hạnh chuyển từ làm thiết kế tự do sang làm nhân viên thiết kế cho một công ty quảng cáo ở Đà Nẵng. Buổi gặp nhận việc, chị được đưa ba bản hợp đồng dày mười hai trang, kèm một bản cam kết bảo mật và một bản cam kết bồi thường chi phí đào tạo. Người phụ trách nói vui vẻ: "Chị ký luôn giúp em nhé, chiều nay em phải chốt danh sách để làm hồ sơ bảo hiểm tháng này."

Lý do nghe hợp lý, và chị Hạnh cũng không muốn làm khó một người đang niềm nở. Nhưng chị chưa từng thấy bản cam kết bồi thường đào tạo trong suốt quá trình tuyển, và mười hai trang thì không thể đọc kỹ trong lúc người kia ngồi chờ đối diện.

Trường hợp này cho thấy một điểm hay bị bỏ qua: áp lực ký ngay thường không đến từ ác ý, mà từ lịch làm việc của người khác. Nhưng hậu quả của việc ký không đọc thì chỉ mình bạn chịu. Vì vậy giải pháp không phải là nghi ngờ người phụ trách, mà là đề nghị một cách giúp họ vẫn kịp việc của họ trong khi bạn vẫn kịp đọc, ví dụ ký phần hồ sơ cá nhân trước, hợp đồng trả lại vào sáng hôm sau.

Câu nói mẫu để xin thời gian, từ nhẹ đến chắc

Xin mang về đọc. "Dạ em cảm ơn anh chị. Em có thói quen đọc kỹ giấy tờ trước khi ký, em xin phép mang về và gửi lại vào chín giờ sáng mai được không ạ?"

Đề nghị cách giúp người kia kịp việc. "Dạ nếu chị cần thông tin để làm hồ sơ bảo hiểm, em gửi trước giấy tờ tuỳ thân và thông tin cá nhân ngay bây giờ. Hợp đồng em đọc xong sẽ ký và nộp lại sớm nhất."

Khi được nói "ai cũng ký vậy, không có gì đâu". "Dạ em tin là không có gì ạ, nên em đọc cũng nhanh thôi. Chỉ là em muốn hiểu mình ký gì, nhất là phần cam kết đào tạo em chưa thấy trước đây."

Khi bị nói "không ký hôm nay thì vị trí sẽ chuyển cho người khác". "Dạ em hiểu. Em xin đọc ngay tại đây trong ba mươi phút và hỏi anh chị vài chỗ, được không ạ?" Nếu đến cả điều này cũng bị từ chối, đó là thông tin rất đáng cân nhắc.

Câu nên tránh. Tránh nói "em phải nhờ luật sư xem đã" khi chưa cần, vì nó dễ làm không khí căng lên ngay. Bạn có thể nhờ người hiểu biết đọc giúp mà không cần tuyên bố trước.

Nếu chỉ có mười lăm phút: đọc gì trước

Khi buộc phải ký nhanh, đừng đọc từ trang đầu đến trang cuối. Hãy đi thẳng vào những phần có tiền và có ràng buộc. Bảng dưới là thứ tự gợi ý.

Thứ tựPhần cần đọcCâu tự hỏi
1Mức lương, phụ cấp, hình thức và kỳ trả lươngCó khớp với thư mời không? Lương nào là lương ghi hợp đồng?
2Loại hợp đồng, thời hạn, thời gian thử việcHợp đồng có thời hạn bao lâu? Thử việc có vượt mức tối đa theo luật cho loại công việc này không?
3Chức danh, mô tả công việc, địa điểm làm việcCó đúng việc mình nhận? Có điều khoản điều chuyển nơi làm việc không?
4Các bản cam kết đi kèm: bảo mật, bồi thường đào tạo, không cạnh tranhMình có phải trả tiền gì không, trong trường hợp nào, bao nhiêu?
5Thời giờ làm việc, làm thêm giờGiờ làm có đúng như đã nói? Làm thêm được tính thế nào?

Về thử việc, Bộ luật Lao động 2019 quy định thời gian tối đa: 180 ngày với công việc của người quản lý doanh nghiệp, 60 ngày với công việc cần trình độ cao đẳng trở lên, 30 ngày với công việc cần trình độ trung cấp, công nhân kỹ thuật, nhân viên nghiệp vụ, và 6 ngày làm việc với công việc khác; lương thử việc ít nhất bằng 85% lương của công việc đó. Các điều khác nên tra văn bản hiện hành.

Cách đọc nhanh mà không bỏ sót

Đọc nhanh không có nghĩa là đọc lướt. Vài kỹ thuật dưới đây giúp bạn tìm ra chỗ cần hỏi trong thời gian ngắn.

  1. Mở thư mời hoặc email thoả thuận trên điện thoại, đặt cạnh hợp đồng để so.
  2. Tìm các con số trước: tiền, ngày, tháng, phần trăm. Mỗi con số đều phải hiểu được nó áp dụng khi nào.
  3. Tìm các chữ ràng buộc: "phải bồi thường", "cam kết", "không được", "đơn phương", "điều chuyển".
  4. Đánh dấu bằng bút chì hoặc ghi chú trên điện thoại từng chỗ chưa hiểu.
  5. Hỏi lại từng chỗ đã đánh dấu, ghi câu trả lời ngay bên cạnh.
  6. Nếu câu trả lời khác với chữ trong hợp đồng, xin sửa chữ hoặc ghi chú thêm có chữ ký hai bên, đừng chỉ nghe miệng.
  7. Chụp lại toàn bộ bản đã ký và xin bản giữ của bạn ngay trong ngày.

Bước cuối hay bị quên nhất. Nhiều người ký xong, công ty giữ cả hai bản để "đóng dấu rồi gửi sau", và cái "sau" đó kéo dài hàng tháng. Ít nhất hãy chụp lại từng trang trước khi giao lại.

Một mẹo nhỏ khác: khi hỏi lại một chỗ chưa rõ, hãy nhắc lại câu trả lời bằng lời của mình, ví dụ "Dạ vậy là nếu em nghỉ sau mười tám tháng thì không phải hoàn lại chi phí đào tạo, đúng không chị?". Người kia sẽ xác nhận hoặc đính chính ngay, và bạn tránh được kiểu hiểu lầm mà cả hai đều tưởng mình đã nói rõ.

Bản cam kết đi kèm: phần dễ bị ký nhầm nhất

Các bản cam kết thường mỏng, một hai trang, đặt sau hợp đồng chính, và được đưa ra với câu "cái này thủ tục thôi". Thực tế đây lại là nơi có những khoản tiền bạn có thể phải trả. Cam kết bồi thường chi phí đào tạo thường ghi bạn phải hoàn lại tiền nếu nghỉ trước một mốc nào đó. Cam kết không cạnh tranh có thể hạn chế nơi bạn làm sau khi nghỉ. Cam kết bảo mật có thể kèm mức phạt.

Với chị Hạnh, câu hỏi đúng là: khoá đào tạo nào, chi phí bao nhiêu, công ty tính như thế nào, và nếu nghỉ sớm thì hoàn lại theo cách nào, toàn bộ hay theo tỷ lệ thời gian đã làm. Nếu bên kia chưa trả lời được, chị có lý do chính đáng để xin hoãn ký riêng bản này cho đến khi có thông tin, trong khi vẫn ký hợp đồng chính.

Hiệu lực và giới hạn của các cam kết này còn phụ thuộc quy định pháp luật và nội dung cụ thể. Nếu số tiền lớn hoặc điều khoản rộng, nên nhờ luật sư hoặc người có chuyên môn đọc trước khi ký.

Khi nào nên dừng lại và không ký

Phần lớn trường hợp giục ký là do vội. Nhưng có vài dấu hiệu cho thấy bạn nên dừng hẳn, dù đã đi đến tận bước này.

  • Không được cầm hợp đồng đọc, chỉ được chỉ chỗ ký.
  • Được yêu cầu ký vào trang trắng, trang chưa điền đủ, hoặc ký trước khi điền mức lương.
  • Hợp đồng ghi khác hẳn thư mời và người phụ trách không cho hỏi lại.
  • Bị yêu cầu nộp bản gốc giấy tờ tuỳ thân hoặc đặt cọc tiền để được nhận việc.
  • Không được giữ bản hợp đồng nào sau khi ký.

Gặp một trong các dấu hiệu này, bạn chỉ cần nói ngắn gọn: "Dạ em xin phép chưa ký hôm nay, em sẽ liên hệ lại." Không cần giải thích dài, không cần tranh luận. Nếu sau đó thấy có điều bất thường nghiêm trọng, hãy hỏi cơ quan quản lý lao động ở địa phương.

Sau khi ký: những việc nên làm trong tuần đầu

Ký xong không có nghĩa là hết việc với giấy tờ. Tuần đầu đi làm là lúc tốt nhất để khép lại những gì còn hở, khi mọi người vẫn nhớ rõ buổi ký và chưa có bất đồng nào.

  • Nhận bản hợp đồng có đủ chữ ký, dấu của công ty; nếu chưa có, hỏi ngày cụ thể sẽ nhận.
  • Đối chiếu bản nhận về với ảnh chụp lúc ký, xem có trang nào khác đi không.
  • Gửi email ngắn cho người phụ trách xác nhận những điều đã hỏi miệng lúc ký, ví dụ cách tính phần hoàn lại chi phí đào tạo.
  • Hỏi xin quy chế lương thưởng, nội quy lao động nếu hợp đồng có dẫn chiếu đến các văn bản đó.
  • Lưu tất cả vào một thư mục riêng, không chỉ để ở máy tính công ty.

Với chị Hạnh, email xác nhận có thể viết: "Dạ em xin ghi lại để hai bên cùng nắm: theo trao đổi hôm ký, khoản hoàn lại chi phí khoá đào tạo phần mềm dựng hình được tính theo tỷ lệ thời gian còn lại của cam kết. Nếu em hiểu chưa đúng, chị đính chính giúp em." Một email như vậy biến câu trả lời miệng lúc vội vàng thành điều hai bên cùng thấy.

Nếu sau một hai tuần vẫn chưa nhận được bản hợp đồng của mình, hãy nhắc lại bằng email chứ không chỉ hỏi miệng, để có dấu vết về việc mình đã đề nghị.

Câu hỏi thường gặp

Xin mang hợp đồng về đọc có bị coi là thiếu tin tưởng không?

Thường thì không, nếu bạn nói lịch sự và hẹn rõ ngày trả lời. Đọc kỹ giấy tờ trước khi ký là việc người làm nghề cẩn thận vẫn làm. Nơi nào coi đó là thiếu tin tưởng thì bạn cũng đã biết thêm về cách họ làm việc.

Nếu phải ký ngay, có nên ký trước rồi xin sửa sau không?

Với các điểm lớn như lương, thời hạn, cam kết bồi thường thì không nên. Sau khi ký, việc sửa phụ thuộc hoàn toàn vào thiện chí bên kia. Với lỗi đánh máy nhỏ, bạn có thể ký kèm ghi chú sửa có xác nhận của người phụ trách.

Có được nhờ người khác đọc hợp đồng giúp không?

Được. Bạn có thể nhờ người thân hiểu chuyện, người làm nhân sự quen, hoặc luật sư đọc giúp. Lưu ý chỉ cho xem trong phạm vi cần thiết nếu hợp đồng có điều khoản bảo mật về thông tin công ty.

Ký hợp đồng mà không được giữ bản nào thì có sao không?

Không giữ bản hợp đồng thì khi có bất đồng, bạn khó chứng minh mình đã ký gì. Hãy đề nghị nhận bản của mình, hoặc ít nhất chụp lại từng trang. Nếu công ty từ chối, có thể hỏi công đoàn hoặc cơ quan lao động.

Thời gian thử việc ghi trong hợp đồng dài hơn mức luật cho phép thì làm gì?

Bạn chỉ ra chỗ đó một cách nhẹ nhàng và đề nghị sửa đúng mức theo Bộ luật Lao động 2019 cho loại công việc của mình. Nếu không rõ công việc của mình thuộc nhóm nào, hãy hỏi bộ phận nhân sự hoặc cơ quan lao động.

Bị giục ký cam kết bồi thường đào tạo thì cần hỏi những gì?

Hỏi tên khoá đào tạo, chi phí thực tế, thời gian cam kết làm việc, cách tính số tiền phải hoàn lại nếu nghỉ sớm và có tính theo tỷ lệ thời gian đã làm hay không. Ghi câu trả lời vào giấy, hỏi người có chuyên môn nếu số tiền lớn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138